Kaasschaaf favoriet bestek luxehotel

Van alle hotels worden de vijfsterrenhotels het hardst door de economische teruggang getroffen. ,,We zijn te optimistisch geweest.''

Willem Reimers knipt geroutineerd het lampje naast het bed uit. ,,Kijk, hier brandt dus te veel licht.'' De general manager van The Grand, één van de mooiste, monumentale hotels in Nederland, gebruikt sinds kort de `kaasschaaf'. Vijf lampen die branden terwijl de gast niet op zijn kamer is – dat is verspilling. Televisietoestellen idem, die gaan pas aan als de gast aankomt. ,,En een bloemetje minder kan ook wel'', zegt Reimers. ,,De gast ziet echt niet of een boeket 35 gulden of 50 gulden heeft gekost''. Ook de 240 personeelsleden moeten harder werken. ,,Als je de kamer efficiënter schoonmaakt dan bespaart dat honderden guldens''.

Bijna alle vijfsterrenhotels in de top van de zakelijke markt voelen de economische teruggang. Ze worden zwaarder getroffen dan alle hotels in Nederland gemiddeld, die zelf al in de eerste negen maanden van vorig jaar drie procent minder logees kregen dan in dezelfde periode een jaar eerder. Reimers: ,,Als je de duurste bent dan wijkt niemand uit naar jouw niveau.'' En dan moeten de cijfers over de laatste drie maanden (11 september) nog komen.

De meeste van de 28 vijfsterren-hotels die Amsterdam en Schiphol tellen hebben zich de afgelopen jaren op de zakelijke markt gestort. De zakenreiziger laat zich de `relax-zeepjes', de sauna en het fitness-centrum graag welgevallen. Voor Britse en Amerikaanse reizigers zijn bovendien de Nederlandse prijzen – variërend van 600 tot 1.000 gulden per nacht – niet hoog. Maar zakelijke klanten bezuinigen harder dan particulieren.

Ruud Jansen, salesdirector van het Kurhaus in Scheveningen: ,,We merkten het hele jaar al dat bedrijven kritischer naar de uitgaven keken''. Ze geven minder uit aan sociale bijeenkomsten en incentives voor werknemers. Bovendien passen ze het reisbeleid aan: minder in vijfsterrenhotels, meer in viersterren. Ronald van Weezel, manager van Hilton International Schiphol: ,,Grote bedrijven die een contract met ons hebben besparen al sinds maart vorig jaar door reizen selectiever te boeken''. De meerderheid van zijn gasten is Amerikaans zakenreiziger die één nacht blijft. Na het topjaar 2000 dacht hij dat het nog beter zou worden. ,,We waren iets te optimistisch''.

Toch werd het optimisme niet helemaal gelogenstraft. Want de ,,grap'' is volgens Van Weezel dat zijn hotel al jaren teleconferencing promoot, en dat liep nooit. En nu, sinds 11 september, hebben klanten er opeens belangstelling voor, zegt hij.

Niet één hotel geeft precieze cijfers, want de meeste hotels zijn onderdeel van een internationale keten, zoals Golden Tulip of Mariott. Wel zeggen ze allemaal de krimp te voelen.

Het wel en wee van vijfsterrenhotels weerspiegelt bovendien de wereldpolitiek. Neem het Kurhaus, dat de helft van zijn omzet uit zakelijke én politieke congressen haalt. 11 September deed een aantal bedrijven plotseling congressen afzeggen, zegt Janssen. ,,Dat scheelde in één klap twee miljoen gulden aan omzet''.

Omgekeerd heeft de arrestatie vorig jaar van de Joegoslavische ex-president Milosevic Scheveningen ,,op de wereldkaart gezet'', zegt Janssen. Er meldden zich buitenlandse journalisten, ambtenaren en juristen. Maar dan is er weer wetgeving die roet in het eten gooit. Eenvijfde van alle congressen in het Kurhaus werd de laatste jaren gegeven door farmaceutische bedrijven, voor artsen en onderzoekers. Nu mogen artsen zich van de wetgever niet meer laten fêteren. Janssen: ,,Sommige van die congressen zijn er nog wel, maar met een ander accent. Het gaat meer om het wetenschappelijke dan het sociale. En de partners van de artsen moeten nu vaak zelf betalen.''

Zelfs Huis ter Duin in Noordwijk, dat naar eigen zeggen minder lijdt dan de Amsterdamse of Haagse concurrentie, heeft in 2001 minder omgezet dan in 2000. Tot november zette het volgens schema meer om dan in 2000. Maar toen zegde één Amerikaanse klant een congres af. Al had dat niets te maken met angst na de terroristische aanslag, maar met de positie van dat bedrijf zelf.

Alle vijfsterrenhotels zeggen niet te bezuinigen op hun handelsmerk: luxe. Tenminste niet zó dat de gast het merkt. Willem Reimers van The Grand: ,,Mijn kaasschaaf gebruik ik alleen op onzinnige kosten waar niemand wat aan heeft.''

Zijn prijzen wil hij niet nog eens verlagen, omdat dat volgens hem een vijfsterrenhotel ongeloofwaardig maakt. Volgens Van Weezel van Hilton Schiphol kan niet één vijfsterrenhotel zich de ,,agressieve prijsstijgingen'' van de laatste jaren nog veroorloven.