Hollands Dagboek: Jan Thielen

Jan Thielen werkt als journalist in Argentinië. Het land is in staat van paniek door de economische crisis. Maar Thielen, die een boek schreef over Jorge Zorreguieta, krijgt uit Nederland vooral vragen in verband met het huwelijk tussen Willem-Alexander en Máxima.

Woensdag 9 januari

Ik ben nu een flinke week terug in Buenos Aires na een maandje Nederland, maar het lijkt een eeuwigheid. In die tussentijd drie presidenten meegemaakt. Maar goed, in afwachting van wat Duhalde ervan zal brouwen lijkt de druk even van de ketel. Toch begon de dag niet goed. Mijn zoontje is gisteren blijven logeren in de zuidelijke voorstad Lomas de Zamora en die moet ik gaan ophalen. De Avenida Pavón die daar naar toe leidt is geblokkeerd. De vuilnisophalers hebben ter hoogte van het stadhuis zes vrachtwagenladingen huisvuil gedropt en in brand gestoken. Ze eisen dat hun loon van de afgelopen maanden wordt uitbetaald. Ik ken een sluipweg. Daar rij ik langs de Pozo de Banfield, ten tijde van de dictatuur een berucht concentratiekamp. Ik betrap me erop dat in de oneindige huizenzee aan deze kant van de stad de voetbalstadions, kerkhoven en voormalige folterkampen mijn oriëntatiepunten zijn om er de weg te vinden. Verder bleef het rustig in de stad. Te elfder ure wordt bekendgemaakt dat ook morgen de wisselmarkt nog gesloten blijft. Dat is een probleem.

Donderdag

Nog steeds geen bankpas. Die stopte ik enkele dagen geleden in een geldautomaat die behalve geen geld, ook geen pas meer gaf. Een incident, dacht ik, maar vandaag ben ik daarop teruggekomen. De bankcentrale zou onmiddellijk een nieuwe pas opsturen. Die kwam niet aan. Na een telefoontje hoor ik dat die ,,abusievelijk' was verstuurd naar de bank waar de rekening loopt. Daar anderhalf uur in de rij gestaan. Uiteindelijk voor niets, het systeem viel uit. 's Middags een nieuwe poging gewaagd. Weer in de rij, en gehoord dat de pas waarschijnlijk bij het postorderbedrijf is blijven liggen. Thuis weer opgebeld. Het systeem van het postorderbedrijf gaf feilloos aan dat de pas wel degelijk bij mijn eigen bank was bezorgd. Vandaag geen tijd om een derde keer in de rij te gaan staan. Mijn vrouw, mederekeninghouder en door de crisis tot nader order zonder werk, had wel tijd. Als ik 's avonds laat thuis kom, hoor ik dat ook zij voor noppes in de rij heeft gestaan. Natuurlijk wordt er gemanipuleerd met mijn pasje. De banken weigeren gewoon geld af te geven, zelfs niet de 250 peso's per week die ik van mijn eigen tegoed mag afhalen. Vanavond maakte de regering bekend dat ook morgen de wisselmarkt gesloten blijft. Ondertussen heb ik wel op straat wat dollars voor peso's gewisseld en daarmee de wet overtreden. Met de formeel gesloten wisselmarkt is dat verboden. Ik kon m'n ogen niet geloven. Voor het eerst kreeg ik nu 150 peso's voor 100 dollar. Ik voelde me ook gelijk 50 procent rijker. De huisbaas wil dat ik de huur cash betaal. Ik weet niet in welk land hij leeft, het antwoord was ,,neen'. Op het nieuws hoor ik dat de peronistische president Duhalde zijn vrouw Chiche tot minister van Sociale Zaken heeft benoemd. Zelfs Perón was er toentertijd niet in geslaagd Evita op een officiële post te benoemen. Ik ben bang dat het populisme in Argentinië weer volledig in ere wordt hersteld.

Vrijdag

Gisteravond en vannacht is het weer geheel uit de hand gelopen. Om een uur of tien begon het. Binnen de kortste keren in de hele stad het gekletter van lege pannen, het nieuwe handelsmerk van de protesterende middenklasse. Het was opvallend dat tot rond middernacht de radio en televisie er amper melding van maakten. Vanochtend bleek dat er behoorlijk was huisgehouden. Tientallen bankgebouwen werden bekogeld met stenen. Weinig ruiten bleven heel. De woede van de mensen die niet aan hun spaartegoeden kunnen komen is natuurlijk gerechtvaardigd. Hoe vaak hebben we het de afgelopen maanden niet van de regering gehoord: de bankwereld is zo solide dat je er met een gerust hart je geld kunt onderbrengen. Wie zou zich niet besodemieterd voelen als blijkt dat je dat pas tussen 2003 en 2005 in maandelijke termijnen terugkrijgt. Gelukkig heb ik hier geen spaartegoeden.

Vandaag richting Uruguay gevaren. Eindbestemming Punta del Este, het vakantieoord van de Argentijnse jetset. Ik had een sterk vermoeden dat samen met de medepassagiers op de boot ook heel wat dollars de oversteek maakten. Dat lees je zo aan de gezichten af. Ongebruikelijk voor een vakantiemaand zat de ferry maar half vol. Het zijn nu echt alleen maar de rijksten die op vakantie gaan. Op het terrasje 's avonds was de crisis aan de Argentijnen niet af te zien. Whisky, champagne, het vloeide rijkelijk. Het gespreksthema was natuurlijk wel de dollarkoers en die ,,idioot van een Duhalde die het nooit zal oplossen'. Soms toch gemakkelijk dat de Argentijnen altijd zo hard praten.

Zaterdag

Hier in Punta del Este vanmorgen mijn Nederlandse creditkaart in de geldautomaat gestopt en de dollars stroomden eruit. Die procedure snel herhaald met die van mijn vrouw. Zo hebben we in ieder geval een voorraadje als we morgen teruggaan naar Buenos Aires. Op de radio gehoord dat de dollar daar nu gewisseld wordt voor rond de 1,70. Mijn huur wordt daarmee bijna 40 procent goedkoper.

Voordat ik er erg in had, zat ik op een miljoenenjacht met de top van de Argentijnse Yachtclub en de Uruguayaanse minister van Toerisme voor een reportage over een regatta voor het Nederlandse blad Nautique, al lang geleden vastgelegd. De heerlijkste hapjes, wederom champagne en whisky, maar onder de hete zon smaakte mij het ijskoude bier beter. Van de genodigden op het jacht bleek de Uruguayaanse minister het bezorgdst over de Argentijnse crisis. Alleen al deze maand ziet hij een paar honderd miljoen dollar aan zijn neus voorbij gaan omdat Argentijnen vanwege de crisis de Río de la Plata zijn overgestoken. Ondanks de ronkende motor hoorde ik hem tweemaal met de president overleggen.

De Argentijnen aan boord hadden het meer over prijzen van jachten dan over de crisis thuis. Schijnbaar zaten zij er niet zo mee. Ze moesten er zelfs om lachen dat ik elk half uur even het nieuws van de Argentijnse radio aanzette. Later kwam ik op de Yachtclub van Punta del Este een goede bekende tegen. Een man uit de Argentijnse landbouwwereld, aan wie ik bij het schrijven van mijn boek over Zorreguieta veel heb gehad. Volgens hem is de Argentijnse jetset niet bereid Duhalde voor lange tijd te slikken. Met 20 procent werkloosheid en een woedende middenklasse denk ik dat we nog hele hete dagen tegemoet gaan. En dat niet vanwege de bijna 35 graden die het toch al is.

Zondag

Vandaag een rustige dag. Terug uit het fiscale paradijs Uruguay naar de financiële afgrond van Buenos Aires. We werden gebeld door een radeloze vriendin, moeder van het vriendje van mijn jongste zoon. De school van het joch is failliet en ze heeft geen andere gevonden waar plaats is. De afgelopen dagen ook enkele telefoontjes afgewerkt over... het huwelijk van Máxima. Het blijft wrang en het stuit me tegen de borst. Hier staat het land in brand, maar in Nederland maakt men zich druk over WA's huwelijk met een Argentijnse. Maar ja, in december heb ik ter plaatse ook al kunnen constateren hoe de zaak Zorreguieta het vermogen tot nuchter analyseren van zelfs een hoofdredacteur danig kan aantasten. Morgen gaan de banken weer open. De spanning is hoog opgelopen. Ik ben benieuwd wat er gaat gebeuren.

Maandag

Geldzaken afhandelen begint een dagtaak te worden. Na anderhalf uur in de rij bij het wisselkantoor om mijn Uruguayaanse dollars te wisselen, heb ik de hoop opgegeven. Geen tijd nog langer te wachten. Overigens bleef de koers, ondanks de wanhopige drukte, stabiel. De verklaring is dat er alleen kleine bedragen worden gewisseld, want er circuleert vrijwel geen geld. Ik begin te vermoeden dat de bevroren spaartegoeden uiteindelijk zullen worden geconfisqueerd. De boel is gewoon failliet. Als dat gebeurt, zijn de poppen aan het dansen. Vanmiddag wel nog eens langsgegaan bij mijn eigen bank en daar met de vuist op tafel geslagen. En ja hoor, ze bleken mijn pas wel degelijk te hebben. Gewoon kwade opzet van de bank. Voor de zekerheid laat ik op mijn lopende rekening alleen het hoognodige staan.

Vandaag de uitnodiging ontvangen voor het `champagne-ontbijt' dat op 2 februari voor de Nederlanders in Argentinië wordt gehouden. Er is een heus kasteel afgehuurd om Argentijnse pottenkijkers buiten de deur te houden. Alles georganiseerd en grotendeels gefinancierd door de Nederlandse ambassade, die deze dag een feestend Argentinië op de Nederlandse buis wil presenteren. Er is voor gezorgd dat journalisten het festijn niet kunnen bederven met kritische vragen. Ongepast, ik ga er niet naar toe. Als het een beetje tegenzit, worden die dag de champagnekurken getrokken temidden van brandende bankgebouwen. Want onder de oppervlakte broeit er heel veel.

Woensdag 16 januari

Gisteren geen tijd gehad te schrijven. Maar behalve vernielde bankgebouwen, manifestaties van suiker- en kankerpatiënten zonder medicijnen en het kelderen van de peso op de wisselmarkt was er ook niets gebeurd. Uit Nederland gehoord dat Máxima in haar vaders onschuld blijft geloven en dat Willem-Alexander erop hamert dat er ook andere meningen bestaan dan die van prof. Baud. Ja, dat klopt. Enerzijds de mening dat Zorreguieta en de andere leden van de economische ploeg onder de dictatuur niet alleen wisten van de verdwijningen, maar die ook willens en wetens hebben gedoogd. Anderzijds die van Videla, Zorreguieta & co die al 25 jaar het meest evidente blijven ontkennen. De prins vereenzelvigt zich nu openlijk met zijn aanstaande schoonvader. Ik weet uit ervaring waar dat binnenskamers allemaal op kan uitdraaien. De prins krenkt de nabestaanden en dat zal hem hier in Argentinië ongetwijfeld ooit eens flink onder zijn neus worden gewreven. Als je je eenmaal begeeft in het labyrint van verdraaiingen en leugens, dan kom je daar moeilijk weer uit.

Vandaag was het verre van rustig. Legepannengekletter bij banken. Honderden drugsverslaafden gingen de straat op omdat hun kliniek de poorten moet sluiten. Nazaten van Poolse immigranten stonden in een lange rij voor de ambassade van dat land in de hoop daar een paspoort te bemachtigen. Alles beter dan Argentinië. Die taferelen waren al langer bij de Spaanse en Italiaanse vertegenwoordigingen te zien. Protestdemonstraties van taxichauffeurs, makelaars, mensen die hun schuld niet meer kunnen terugbetalen, je hoeft niet ver te lopen voor een opstootje. Wel vreedzame protesten, maar of dat zo zal blijven... Zelf weet ik nog niet in hoeverre de crisis mij gaat raken. Voor in Nederland verdiende euro's krijg ik natuurlijk meer peso's, maar ook de prijzen stijgen en nu al staat vast dat mijn vrouw heel wat minder gedevalueerde peso's zal verdienen. Ik heb het eens uitgerekend, maar die Máxima gaat er in peso's wel enorm op vooruit zeg.