Haat en achterdocht in de Akbarstraat

Een gesluierde oudere vrouw loopt langs een gevel waarop doelpalen staan geschilderd. Het is een van de vele mooie beelden die als bewegende prentbriefkaarten de egodocumentaire van Felix Rottenberg verluchten. PvdA-politicus Rottenberg portretteerde de Akbarstraat, een straat in Bos en Lommer, een van de tuinsteden van Amsterdam-West.

Tussen 1945 en 1965 verdubbelde de woningvoorraad van Amsterdam. De woonblokken die in Osdorp, Nieuw Sloten of Geuzenveld verrezen, belichaamden hoop en saamhorigheid. De woningen waren een verademing voor de mensen die bedompte huisjes in de Pijp of de Jordaan verlieten. Nu voert de gemeentereiniging een up hill struggle tegen het zwerfvuil in de straten en sluiten de mensen zich in etnische enclaves op, maar toen was de stemming: ,,We gaan er samen iets moois van maken'', zegt een oudere bewoner. Van die mooie stemming is niets over.

In de Akbarstraat is negentig procent van de bewoners geen Nederlander. Er zijn 22 nationaliteiten, bovenaan staan Turken en Marokkanen. ,,Eerste keer ik vond helemaal niet goed hier, gelukkig is wel gekomen goed'', zegt een van de nieuwelingen. Haar woongeluk lijkt omgekeerd evenredig met dat van de Hollandse bewoners. Die voelen zich niet langer thuis. Ze hebben geprobeerd de nieuwkomers te betrekken bij de buurt, maar dat lukte niet. Ze hebben geprobeerd grapjes met ze te maken, maar die werden verkeerd begrepen. Uiteindelijk trokken haat en achterdocht onzichtbare schuttingen op tussen `ons' en `de ander'.

Zo sterk is die haat geworden dat mensen zonder gêne roepen: ,,De buitenlanders moeten geen hoge posten krijgen.'' Lang hebben ze hun meningen `van de politiek' voor zich moeten houden. ,,Het was toch leuk, zo'n gemengde cultuur'', heette het, en als je daaraan twijfelde was je een racist. Maar er vond geen vermenging plaats. ,,Hier staan woningen'', zegt iemand tegen het eind van de film, ,,maar het is geen stad''. En bij een vernield mariabeeldje in een kleine nis op een van de binnenterreinen, kan een oudere man zijn tranen niet meer bedwingen: ,,dat hebben zij gedaan''.

Dolkwerk: De Akbarstraat, zondag, NPS, 20.55-22.00u.