GESLAAGDE AGRESSIE IN KLEUTERGROEP IS ERG BESMETTELIJK

Succesvolle fysieke agressie van kleuters in kinderdagopvang is besmettelijk: kinderen in hun omgeving worden ook agressiever. Onsuccesvolle agressie wordt minder geïmiteerd. Agressieve daden gericht op andere kinderen zijn besmettelijker dan aanvallen op dingen. Agressieve daden waarop niet positief of afwijzend werd gereageerd, maar die wel duidelijk werden opgemerkt door de andere kinderen blijken het besmettelijkst. De aanwezigheid van leidsters (los van hun reactie) leidt tot minder besmettelijkheid. Dit blijkt een onderzoek 147 kleuters (preschool students, van 3 tot 6 jaar) in acht kinderopvanggroepen in een day care center in Springfield Massachusetts. Het ging in dit onderzoek vooral om kinderen uit lage-inkomensgroepen. Hun gedrag tijdens vrij spelen werd op video opgenomen en later uitvoerig geanalyseerd. De agressieve daden waren niet at random verdeeld in de tijd. De meeste deden zich kort na elkaar voor, als clusters tussen rustige periodes (Journal of Education, dec. 2001).

Agressie wordt in kinderdagverblijven in Amerika door leidsters als hun grootste probleem ervaren en het is niet onwaarschijnlijk dat agressie in de kleutergroep grote invloed heeft op hun latere gedrag. Dat de reacties van volwassenen grote invloed hebben op het voorkomen van agressie was wel bekend: bestraft gedrag wordt veel minder geïmiteerd dan onbestraft gedrag. Ook is sinds de jaren zestig bekend dat een passief kind dat de aanval van een ander succesvol afweert vervolgens zelf agressiever wordt. Maar het effect op kinderen die naar de agressie van andere kijken is nooit eerder onderzocht, aldus de onderzoekers, die allen verbonden zijn aan de Universiteit van Massachusetts in Amherst.

Agressie bleek een normaal verschijnsel in de onderzochte groepen: gemiddeld beging een kind tijdens het onderzochte vrije spel iedere zes minuten een agressieve daad, jongens iets vaker dan meisjes. In een kwart van de gevallen ging het overigens om gespeelde agressie. In de analyses werd dit gespeelde gedrag niet meegenomen. De agressiviteit van de kinderen uit de lage-inkomenscrèche was niet groter dan die van andere kinderen uit eerder onderzoek. Alleen kwam gespeelde agressie er vaker voor.