De bouwsector wil paaltjes slaan

Volgende week presenteert een Kamercommissie haar plan voor een parlementaire enquête over de bouwfraude. Voorzitter Brinkman van de bouwwerkgevers is sceptisch. ,,De bouw voelt zich gepakt.''

Toeval is het niet. Dezer dagen maakt voorzitter mr.drs. L.C. (Elco) Brinkman van bouwwerkgevers AVBB zijn opwachting in de publiciteit. Met een parlementaire enquête in aantocht – volgende week presenteert een Kamercommissie haar plan – wil de bouwsector paaltjes slaan. Een deze week gepresenteerde gedragscode moet de sector wapenen tegen kritiek als zou de bouw een poel van fraude en corruptie zijn.

Ook kwam Brinkman in Nova met het plan de omstreden `rekenvergoedingen' weer in te voeren. Hiermee worden bedrijven betaald voor calculatiekosten na een verloren aanbesteding. Sinds 1992 heeft de Europese Commissie vergaderingen waarin bouwers het bedrag van de rekenvergoedingen vaststellen verboden; volgens de Europese Commissie een aantasting van de vrije concurrentie.

Oud-directeur Bos van bouwer Koop Tjuchem beschuldigt de sector evenwel dat deze onderlinge rekenvergoedingen na 1992 stiekem toch zijn geheven. Terwijl pas sinds vorig najaar een regeling van kracht is die toekenning van rekenvergoedingen – soms – toestaat.

Maar tot het ongenoegen van Brinkman wordt die vergoeding nauwelijks verstrekt: ,,Deze zaak sleept nu al bijna tien jaar. Nadat de Commissie in 1992 met zijn verbod kwam zijn drie tot vier jaar verloren gegaan met beroepsprocedures. Vanaf 1996 ben ik in gesprek met de overheid over een nieuw stelsel. Twee punten zijn voor ons essentieel. Wij willen niet dat overheden met opdrachten leuren langs bedrijven. En wij vragen een rekenvergoeding. Na zes jaar heeft de overheid vorig jaar gezegd: akkoord, wij introduceren een regeling die de mogelijkheid openlaat dat calculatiekosten worden vergoed. Maar uit de praktijk blijkt nu dat in ruim 90 procent geen vergoeding is betaald.''

U bent blij gemaakt met een dooie mus?

,,De spanning in de sector is de laatste tijd voelbaar opgelopen. Deelname aan een aanbesteding is voor een bedrijf een lang, stroperig en kostbaar proces. Als je dat niet linksom of rechtsom vergoedt, zeggen bedrijven op den duur: ik doe niet meer mee. We hebben ingestemd met de regeling in de verwachting dat hij ook zou worden toegepast. Nu dat niet gebeurt, voelt de bedrijfstak zich gepakt. Als ik dit had geweten, had ik tegen de overheid gezegd: ziet u maar hoe u zalig wordt.''

U bedoelt?

,,Dan hadden we standaard de algemene kosten voor ieder project met twee tot vier procent verhoogd. En als de overheid dat niet had geaccepteerd, dan hadden we alle werken natuurlijk ook stil kunnen leggen. Noem het desnoods werkweigering. Maar zo hoog is de nood.''

Zowel het OM, de kartelpolitie NMa als de Tweede Kamer verrichten – na Bos' beschuldigingen – nu onderzoek of bouwers tussen 1992 en 2001 inderdaad de toen verboden afspraken over rekenvergoedingen hebben gemaakt.

Vervolg BRINKMAN: pagina 17

'Onderzoek komt te snel'

BRINKMAN

Ook het kabinet heeft een grootscheeps onderzoek naar alle aanbestedingen op vier ministeries op poten gezet. Volgens Bos heeft de sector zich zo honderden miljoenen euro's per jaar illegaal toegeëigend.

De scepticus zegt: u komt nu met dit plan omdat u nattigheid voelt?

,,Nee hoor, ik zeg dit al jaren. Toen luisterde alleen niemand. Ook de Kamer heeft geen debat van betekenis over dit onderwerp gevoerd totdat de heer Bos met zijn verhaal kwam.''

Intussen overtrad de sector de regels?

,,Ik sluit niet uit dat er zondaars zijn geweest. Nou, die komen dan straks voor het hekje, dan roepen wij met z'n allen `schande!', en krijgen zij een boete. En dan? Ik vind dat we de zaak structureel moeten aanpakken. Ik wil vooruit kijken. Hoe kunnen we dit in de toekomst uitsluiten? Er is een probleem met rekenvergoedingen, wij hebben daar nu een voorstel voor, anderen denken er ook over na. Dat is van meer gewicht dan een diepe blik in het verleden. Want ik voorspel: het onderwerp van de vergoedingen zal altijd terug blijven komen.''

Was na 1992 onhelder wat mocht, zoals sommigen zeggen?

,,Al die tijd wist de sector goed wat wel en niet was toegestaan. Afspraken over rekenvergoedingen niet. Daar kan geen enkele onderneming omheen.''

De Kamer is waarschijnlijk meer geïnteresseerd in die fouten dan in een nog ongewisse toekomst.

,,Laat ik het zó zeggen: De regering heeft zelf, na de beschuldigingen van de heer Bos, een diepgravend onderzoek ingesteld naar de aanbestedingsprocedure en de rekenvergoedingen. Als ík nu nog Kamerlid was, zou ik afwachten wat daar de conclusies van zijn - om daarna te kijken of de Kamercommissie haar werk eventueel door moet zetten. Als je in de Bijlmer op zoek gaat naar mannen in witte pakken, weet je ten minste waar je heen wilt. Dat is nu nog niet het geval. De Kamer is ook erg snel tot de conclusie van een enquête gekomen. Het heeft mij verbaasd dat iets zo snel zo groot kan worden.''

U raadt de Kamer aan te wachten met de installatie van de enquêtecommissie?

,,Ik adviseer het. Twee weken geleden was ik bij de commissie. We hadden een feitelijk en constructief gesprek. Maar ik was achteraf wel érg benieuwd naar het onderwerp van de commissie. Ik heb de indruk dat men nog heel erg zoekende is. Voor mij is de grote vraag: wat wordt nou precies het onderwerp van onderzoek?''

bouwfraudewww.nrc.nl/dossiers/bouwfraude