Werkende wet

Het aantal vluchtelingen dat naar Nederland komt, is bezig te kenteren. Het afgelopen jaar kwam een kwart minder asielzoekers naar Nederland, het aantal alleenstaande minderjarige asielzoekers (de zogenoemde ama's) daalde met 10 procent, het maandgemiddelde nam in de loop van het jaar steeds verder af en het aantal onmiddellijke afwijzingen bij de aanmeldcentra steeg. Na jaren van gemodder, grenzend aan machteloosheid, lijkt Nederland er met andere woorden eindelijk in te slagen de asielstroom beter te beheersen. Dat is goed nieuws.

Staatssecretaris Kalsbeek (PvdA, Justitie) schreef dit toe aan de nieuwe Vreemdelingenwet die vorig jaar van kracht is geworden. Deugdelijke wetgeving is van belang, maar er is meer aan de hand. De instroom van asielzoekers in 2001 (32.579) was weliswaar lager dan in de vier voorafgaande jaren en 1993-'94, het aantal was hoger dan in 1995-'96 en begin jaren negentig. Ter ontlasting van het opvangsysteem blijft terugdringing naar een hanteerbaar aantal wenselijk. De daling heeft ook te maken met de verbeterde situatie in sommige regio's: de (burger)oorlogen in de Balkan zijn achter de rug. Na de val van het Talibaan-regime zal het aantal vluchtelingen uit Afghanistan dit jaar ongetwijfeld ook verminderen. Een minimum aan politieke en economische stabiliteit maakt een groot verschil.

De officiële cijfers laten niet zien hoe groot de vlucht in de illegaliteit is en evenmin wat het lot is van afgewezen of uitgeprocedeerde asielzoekers. En dan is er de Europese dimensie: vluchtelingenstromen zijn als communicerende vaten. Wordt aan een kant de stroom minder, dan neemt deze ergens anders toe. Nederland lijkt nu minder populair te zijn als eindbestemming, maar daarmee is het vraagstuk op Europese schaal niet verdwenen.

Ten slotte is er het effect van de nieuwe Vreemdelingenwet. De procedures zijn veranderd, waardoor het aantal ontsnappingsroutes voor asielzoekers en hun advocaten drastisch is verminderd. Pas over enige tijd zal blijken of de Immigratie- en Naturalisatiedienst deugdelijk werk aflevert en het probleem van de overbelasting zich niet verplaatst naar de rechterlijke macht. Het heeft tamelijk lang geduurd om de Vreemdelingenwet aanvaard te krijgen, maar de gekozen polderaanpak, met medewerking van de betrokken organisaties, lijkt zijn vruchten af te werpen. Een duidelijke wet werkt.