`We hebben onszelf in de buik gebeten'

De Schipholtunnel, de bustunnel: tweemaal in twee jaar is NS-dochter Strukton in verband gebracht met fraude. Groepsdirecteur Witzel reageert voor het eerst. ,,Het is natuurlijk een idioot verhaal.''

Het is ,,gigantisch uit de hand gelopen'', zegt ir. G.A. Witzel, voorzitter van de groepsdirectie van Strukton sinds 1998. Twee jaar geleden leek de dochteronderneming van de NS het rumoer over de Schipholspoortunnel relatief gemakkelijk te overleven. Strukton had de tunnel met bouwbedrijf HBG gebouwd in de combinatie KSS voor 225 miljoen euro. De winst was ongebruikelijk hoog (18,9 procent), en de ontdekking van valse facturen bracht minister Netelenbos ertoe 36 miljoen euro terug te vorderen. KSS had te veel gedeclareerd en de overwinst met valse facturen gemaskeerd, veronderstelde de minister.

Wie geschoren wordt, moet stilzitten, dacht Witzel destijds. Het scheen te lonen. Begin 2001 bereikten de drie bedrijven in stilte een principeakkoord met het OM over een schikking: ze betaalden ieder een boete van 450.000 euro en restitueerden samen 9 miljoen euro aan opdrachtgever NS.

Maar omdat de procedurele afwikkeling maanden vergde, werd de schikking pas in november bekend. Pech. Precies diezelfde week hing in de Tweede Kamer de geur van wilde beesten wegens de onthullingen van een oud-directeur van Koop Tjuchem over fraude en corruptie in de bouw. ,,Dat heeft helemaal niets met de Schipholtunnel te maken. Maar het is in hetzelfde debat terechtgekomen.''

En – klapje op de vuurpijl – afgelopen weekeinde kwam de Volkskrant met een nieuw geval van mogelijke fraude door KSS. Ook voor een bustunnel onder de A4 op de busbaan `Zuidtangent' zouden voor 225.000 euro valse facturen zijn geschreven. Het is intern uitgezocht, zegt Witzel, en nu is het mooi geweest.

,,Wij zwijgen niet langer. Wij worden nu al jaren geconfronteerd met een fout die wij hebben gemaakt die moedwillig – of uit onkunde – verkeerd wordt geïnterpreteerd. Wij hadden voor de Schipholtunnel een contract dat ons, naar onze stellige overtuiging, toestond de winst te maken die we hebben gemaakt. Er is gewerkt tegen een vaste prijs waarover vooraf met NS een akkoord was bereikt. De staat kende dat contract. Wij hebben daarin óók het risico van tegenvallers op ons genomen. Die hebben zich alleen niet voorgedaan. Daarom was de winst onverwacht hoog. Maar op dat geld hadden wij recht.''

Waarom schreef u dan valse facturen?

Witzel: ,,Dat had ook helemaal niet gehoeven. Die facturen zijn intern geschreven. Werkmaatschappijen HBG en Strukton roomden zo de winst van KSS af. Daarmee zijn de NS en de staat niet benadeeld. Het is natuurlijk een idioot verhaal dat die valse facturen dan toch zijn geschreven. Onze handicap is dat degenen die dat deden niet meer bij het bedrijf zijn. Maar ik begrijp ervan dat men de overwinsten op Schiphol heeft aangewend om verliezen op andere projecten af te dekken. Dat is dom. Fout. Moet je niet doen. Valse facturen schrijven is een strafbaar feit. Dat is binnen het bedrijf ook helder meegedeeld. Er is direct een nieuwe gedragscode uitgegeven. Wij hebben hiermee onszelf en de branche dan ook geweldig in de buik gebeten. Maar onthoudt dit: de staat of de NS zijn door dit alles geen cent armer geworden. Geen cént.''

Hoe vaak hebt u in uw carrière een winst van 18,9 procent gemaakt?

,,Zelden. En het is natuurlijk waar dat je de opdrachtgever niet graag vertelt dat het zo hoog is uitgepakt. Want dan denkt die de volgende keer: daar trap ik niet meer in. Aan de andere kant moet men weten dat de Schipholtunnel een project van tien jaar is. Dat verhoogt op den duur de efficiency van het werk. En omdat we zo lang aan het project werkten, kregen we grote inkoopkortingen op beton en staal. Dat is ondernemen. En overigens had de opdrachtgever of de staat ons dat geld contractueel nooit kunnen afnemen. Ze hadden niet eens recht te weten hoe hoog onze winst was.''

Hoe zit het met de valse factuur van de bustunnel?

,,Daar is voor honderdduizend procent zeker niets mee aan de hand. Het overzicht waaruit de Volkskrant correct citeerde, geeft niet het volledige beeld. In de doorbelasting van de voor de bustunnel door KSS geboekte kosten zaten vier onjuiste facturen, maar dat was een administratieve fout bij KSS die destijds enkele maanden later is goedgemaakt. Uit de beschikbare overzichten blijkt dat zonneklaar. Dat hebben we het OM ook laten weten.''

U beaamt de valsheid in geschrifte, maar zegt: het is later rechtgezet?

,,Ik beaam dat niet maar overigens zijn deze facturen al betrokken geweest in het onderzoek van de Fiod naar de Schipholtunnel dat tot de schikking leidde. Overigens, gesteld dat de fout destijds niet was hersteld, dan zou ook hier hebben gegolden dat de opdrachtgever, de provincie Noord-Holland, niet is benadeeld.''

Hoezeer is uw onderneming – die vorig jaar bijna door NS was verkocht – geschaad door deze zaken?

,,Er wordt ons voortdurend veel meer aangerekend dan ons toekomt. We zijn dus zéker niet bevoordeeld, om het eufemistisch te zeggen. In ieder geval hoop ik dat we eindelijk eens afkomen van het verhaal dat wij de staat onterecht geld afhandig hebben gemaakt.''

Intussen loopt er nog een omvangrijk justitieel onderzoek naar de illegale heffing van offertekosten door bouwbedrijven. In de schaduwboekhouding van de oud-Koop-directeur Bos komt ook Strukton voor.

Sluit u uit dat Strukton wederrechtelijk offertekosten heeft ontvangen van andere bouwers?

,,Dat kan ik niet uitsluiten omdat ik het niet in detail kan nagaan. Maar het zullen incidenten zijn. Het dominante beeld is dat dit bedrijf netjes werkt. Dat zal ook aan het eind van dat onderzoek nog steeds zo zijn.''