Politie Kenia schiet graag want lijken zeggen niets

Zes van de tien dodelijke slachtoffers bij schietpartijen in stedelijk Kenia werden geveld door een politiekogel. Dit blijkt uit een onafhankelijk onderzoek dat over een periode van vijf jaar is uitgevoerd door medische en juridische experts. Het afgelopen jaar blijkt de politie nog sneller te hebben geschoten: van de tien dodelijke slachtoffers er negen door de politie gedood. Een woordvoerder van de politie spreekt de cijfers tegen en noemt het rapport ,,kwaadaardig''.

Slachtoffers van het politiegeweld zijn misdadigers en onschuldige Kenianen. Naarmate de efficiëntie van het politieapparaat in de afgelopen jaren verminderde en de misdaad toenam, grepen de agenten steeds rapper naar hun vuurwapens. Keniaanse mensenrechtenorganisaties vermoeden dat de politie de golf van misdaad niet aankan en daarom verdachten doelbewust doodschiet. Lijken zwijgen, er hoeft geen onderzoek te worden ingesteld.

In juli hield een politie-eenheid net iets buiten de hoofdstad Nairobi een bus naar Mombasa aan. Al de passagiers moesten op het gras gaan liggen en de agenten haalden er acht mogelijke misdadigers uit. Ze werden gecontroleerd op wapens. Toen de politie twee pistolen vond, pompte ze tientallen kogels in zeven van de verdachten op de grond, die allemaal stierven. Een achtste verdachte, die later zelf een politieagent bleek te zijn, overleefde omdat zijn vrouw luidruchtig voor hem had gepleit. De betrokken agenten werden nooit vervolgd en de buspassagiers durfden geen verklaring af te leggen.

In Nairobi is het algemeen bekend dat je meer kans hebt om te overleven bij een confrontatie met gangsters dan met de politie. De slecht betaalde politieagenten zijn notoir corrupt. In februari 1999 schoten vier agenten twee inwoners dood nadat ze hadden geweigerd smeergeld te betalen. De agenten legden een pistool bij de slachtoffers om de moord op zelfverdediging te laten lijken en brachten de lijken vervolgens naar het moratorium. Na het vertrek van de agenten bleek een van de slachtoffers nog te leven. Hij werd naar het ziekenhuis gebracht. Toen de agenten hier van hoorden, ontvoerden ze het slachtoffer in zijn onderbroek uit het hospitaal en gooiden hem in de cel. De volgende dag werd hij voorgeleid op beschuldiging een ernstig misdrijf te hebben gepleegd. Op aandringen van een mensenrechtengroep werd dit incident onderzocht en twee van de vier agenten aangeklaagd.

Volgens onderzoeken van mensenrechtenactivisten blijken de meeste slachtoffers van schietpartijen tussen politie en misdadigers op korte afstand door kogels te zijn geraakt. Dit zou wijzen op een vorm van standrechtelijke executie. Vaak blijken agenten en misdadigers in een soort maffiaverbond samen te werken. Het vermoorden van de misdadiger verlost de agent van een belastende getuige. Bovendien overlijdt menige verdachte door martelingen op het politiebureau.

Kenianen hebben begrip voor de moeilijke omstandigheden waaronder de politie moet werken. `Als er zoveel gangsters rondlopen, moet de politie wel schieten', is een veelgehoorde mening. Maar ze hebben geen vertrouwen in hun politie en durven misdrijven van agenten niet te melden. ,,Dat is in Kenia gebruikelijk'', zegt Ling Kituyi van een mensenrechtengroep.