Enormiteit trucs Enron blijft verbazen

Het blijkt voor medewerkers, accountants en politici niet eenvoudig om zich te verwijderen van de beerput van de zaak-Enron, energie- en donatiegigant.

Enron is in de Verenigde Staten steeds meer synoniem aan enorm. De enormiteit van de toegepaste financiële trucs bij het energiebedrijf uit Houston blijft leden van het Amerikaanse Congres verbazen.

Intensief onderzoek van in beslag genomen documenten en het verhoor in Washington van het dinsdag ontslagen hoofd van de vestiging in Houston van Enrons huisaccountant Andersen hebben aan het licht gebracht dat zowel Andersen als Enron vorige zomer al ruimschoots op de hoogte was van de onhoudbare boekhoudkundige praktijken.

In een brief aan haar baas, Enron-topman Kenneth Lay, schreef hoofd `corporate development' Sherron Watkins in augustus al dat het gebruik van een netwerk van dochterondernemingen om verliezen te parkeren het hele bedrijf te gronde kon richten. Watkins stapte acht jaar eerder van Andersen over naar Enron.

Het accountantsbedrijf kreeg in augustus een telefoontje van Watkins, die een Andersen-partner op de hoogte stelde van haar grote bedenkingen tegen de gebruikte accounting-methodes. Andersen deed niets. Zoals de accountant eerder geen bezwaar tegen de boeken van de klant maakte en niet opstapte.

Arthur Andersen overwoog wel de banden met Enron te verbreken omdat het afbreukrisico aanzienlijk werd geacht. Naar nu blijkt was dat een terechte taxatie. De ontslagen Andersen-partner uit Houston, David Duncan, vertelde dit en vele andere details tijdens urenlange ondervragingen door leden van de commissie voor energie en handel van het Huis van Afgevaardigden.

Het Congres krijgt ook steeds meer inzicht in de manier waarop Enron het betalen van belasting wist te beperken tot een absoluut minimum. Het bedrijf lobbyde vrijwel tot het eigen bankroet intensief voor afschaffing van de alternative minimum tax, een vorm van vennootschapsbelasting.

President Bush heeft verwoede pogingen gedaan die afschaffing deel uit te laten maken van het `pakket ter stimulering van de economie' dat kort voor Kerstmis vastliep in de Senaat. Afschaffing van die belasting zou het noodlijdende Enron 254 miljoen dollar (287,5 miljoen euro) ineens hebben opgeleverd.

Volgens onderzoekingen van The New York Times heeft Enron in de laatste vijf jaar slechts één jaar vennootschapsbelasting betaald. Dat lukte onder meer door gebruik te maken van negenhonderd dochterondernemingen in belastingparadijzen. Enron had 692 BV's op de Kaaiman-eilanden, 119 op de Turks- en Caicos-eilanden, 43 op Mauritius en 8 in Bermuda. Deze methodes zijn overigens niet uniek onder Fortune-500-bedrijven, constateert de krant.

Uit de interne brief van Enrons eigen Sherron Watkins blijkt dat de kans groot is dat het bedrijf nog eens 1,3 miljard dollar van eerder gemelde winsten zou moeten aftrekken. Het gaat om verliezen in twee van de occulte drieduizend dochterondernemingen en deelnemingen (waaronder de negenhonderd in belastingparadijzen) die er moeten zijn geweest.

De Amerikaanse beurstoezichthouder, de Securities and Exchange Commission, heeft inmiddels laten weten een scherpere vorm van toezicht op het accountantsberoep noodzakelijk te achten. Enrons accountant Andersen deed gisteren in een paginagrote advertentie in de landelijke pers een poging te laten zien welke drastische maatregelen men intussen heeft genomen en nog zal nemen.

Ook politici in Washington ondernemen stappen om zich te verwijderen van de beerput. Velen, die grote en soms kleinere bijdragen van Enron hebben ontvangen voor hun verkiezingscampagnes, schenken die bedragen nu aan liefdadige doelen. Het blijkt dat ook Andersen een gulle contribuant was aan politieke campagnes, ook van president George W. Bush.

Volgens het Center for Public Integrity besteedde Andersen sinds 1998 8,1 miljoen dollar aan het beïnvloeden van de federale overheid; 6 miljoen dollar daarvan werd aan lobbyen uitgegeven. Ook de voorzitter van de commissie van de nu zeer actieve Huis-commissie voor energie en handel, de Republikein Billy Tauzin, incasseerde de afgelopen drie jaar geld van Andersen, in totaal 27.000 dollar.

Steeds meer kranten leveren harde commentaren op de praktijken van Enron en het hoge aanzien waarin het eens op zes na grootste bedrijf van Amerika stond. Het verst ging de Toronto Star uit Canada, die het Enron-schandaal een teken vindt van moreel verval in de Verenigde Staten.