Iran: zege voor parlement tegen rechters

De Iraanse Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei, is gisteren tussenbeide gekomen in een scherpe confrontatie tussen het parlement en de rechterlijke macht, en heeft een gevangen parlementariër gratie verleend.

Daarmee heeft de conservatieve rechterlijke macht een zware nederlaag geleden. Deze hield vol in haar recht te staan door de parlementariër, Hossein Loqmanian, vorige maand tot een gevangenisstraf van 10 maanden te veroordelen en vast te zetten wegens belediging van de rechterlijke macht in een toespraak tot het parlement. Volgens de hervormingsgezinde meerderheid van het parlement schond de rechterlijke macht daarmee de grondwet, die de vrijheid van meningsuiting van parlementsleden garandeert.

De interventie van ayatollah Khamenei, die wordt gezien als leidsman van de conservatieve factie in Iran, kwam na een woedende toespraak van parlementsvoorzitter hojatoleslam Mehdi Karrubi, waarin hij aankondigde voor onbepaalde tijd in staking te gaan uit protest tegen de gevangenhouding van Loqmanian. De actie van Karrubi had des te meer gewicht omdat de parlementsvoorzitter, hoewel zelf ook aanhanger van het hervormingsgezinde kamp, doorgaans niet de confrontatie zoekt.

Karrubi onderstreepte gisteren dat er nog niet eerder een parlementslid wegens zijn uitlatingen was gevangengezet sinds de stichting van de Islamitische Republiek in 1979. Volgens Karrubi, die vanuit de kamer werd aangemoedigd, is het juist de essentie van de taak van de parlementariër om toezicht te houden en kritiek te leveren. ,,Ik beschouw deze actie [de gevangenzetting van Loqmanian] tegen de wet en tegen de grondwet'', zei hij. ,,Ik zeg tegen de achtenswaardige rechter: weet dat dit vonnis zonder precedent is, dat uw pen onze natie een slag heeft toegebracht. En weet dat wij, het volk, uw vonnis niet accepteren.''

In zijn gewraakte toespraken beschuldigde Loqmanian de rechtbanken, die tientallen journalisten hebben berecht en/of gevangen gezet en bijna alle hervormingsgezinde kranten hebben verboden, ervan ,,onrecht te doen''. Hij verdedigde de journalisten en zei dat het verbieden van kranten neerkwam op ,,het vertrappen van wettelijke rechten''.

Loqmanian werd 25 december in de beruchte Evingevangenis in Teheran vastgezet, wat het parlement razend maakte. Een eerste beroep op de Opperste Leider om tussenbeide te komen, haalde niets uit: Khamenei meldde dat parlement en rechterlijke macht er zelf maar uit moesten zien te komen. Dergelijke confrontaties zijn in het verleden vaak uitgelopen op een overwinning voor de conservatieven, die nu eenmaal meer machtsmiddelen tot hun beschikking hebben.

De parlementsleden weigerden dit keer echter om in te binden, in de wetenschap dat de rechterlijke macht na de vervolging van de pers en liberale activisten, nu henzelf als mikpunt had gekozen. Loqmanian is lang niet het enige parlementslid dat doelwit is van de rechterlijke macht: circa 60 parlementariërs zijn door rechtbanken voor ondervraging over kritische uitspraken ontboden. Van hen zijn er vier tot gevangenisstraffen veroordeeld, van wie Loqmanian de eerste was die werd gevangengezet. Het is nu afwachten wat er met de overige veroordeelde parlementsleden gebeurt.