Het land van Peer Gynt

Wat het Pieterpad is voor Nederlanders, dat is het Peer Gynt-pad voor Noren. Een paar maanden geleden sloot ik me bij een groep Noorse wandelaars aan.

Vanuit mijn kamer in het hotel boven het Gålåmeer heb ik een geweldig uitzicht over glooiende weiden, boerderijen met grasdaken, dennenbossen, berghellingen en de hoge witte toppen van Jotunheimen op de achtergrond. En op een openluchttheater dat aan het meer ligt. Op de derde dag van onze wandeling door het bergachtige Gudbrandsdal dalen wij af naar het Gålåmeer. Wij naderen het symbolische hart van onze trektocht: het theater waar 'szomers Henrik Ibsens stuk over Peer Gynt wordt opgevoerd.

Het toneel is een stuk grasland aan de rand van het meer. Rijen hooioppers markeren de grens met de gewone wereld. Het podium wordt aan één kant in beslag genomen door een aantal hutten met grasdaken; een ervan is de kapel waar musici de Peer Gynt-suite van Grieg ten gehore brengen. Een flauwe boog van oplopende houten banken is bestemd voor het gretige publiek dat er elk jaar voor zorgt dat de serie voorstellingen in een mum van tijd is uitverkocht. Ook als het regent mogen er geen paraplu's worden opgestoken.

Peer Gynt is een fantasiefiguur, al gaan er hardnekkige geruchten dat hij niet geheel en al uit de duim gezogen is. Hij is in ieder geval een opmerkelijke creatie, een antiheld die regels en wetten gemakkelijk aan zijn laars lapt. Hij schaakt een bruid en laat die weer even gemakkelijk vallen voor de dochter van de trollenkoning. ,,Peer Gynt is de man die om de dingen heen gaat en altijd bereid is zijn beginsel overboord te zetten'', schrijft vertaler S.S. Adama van Scheltema in 1922. Gynt is geen groot zondaar, maar een ritselaar. Hij was bedoeld om als een `blinkende knoop' op het kleed van de wereld te worden genaaid, maar helaas, de knoopsgaten pasten niet, zegt de `knopengieter' (de Dood) in het laatste bedrijf.

Peer Gynt behoort tot de Noorse klassiekers. Van de Noren, met wie ik wandel, hoor ik dat zij de tekst op de middelbare school hebben gelezen. Volgens hen is Peer het archetype van de Noor. Vandaar zijn populariteit.

Het natuurlijke decor speelt een grote rol in het stuk. De bruiloftsgasten komen over het water op het podium aan. Als Aase, de moeder van Peer sterft, dan gebeurt dat in het ideale geval op het moment dat de zon achter het meer wegzakt.

Peer Gynt is een belangrijke naam in het Gudbrandsdal. Ook een auto- en skiroute zijn naar hem vernoemd. De wandeltocht van circa zeventig km wordt in vier dagen gelopen, van Skei naar Espedalen. Onderweg leggen we aan in berghotels die rijkelijk van houten trollen zijn voorzien. Een gids zorgt ervoor dat wij de juiste route blijven volgen, al is die goed gemarkeerd met een mannetje op een rendier (een tafereel uit het stuk). We komen langs meren en rivieren, deels over plankieren die de natte toendra overbruggen. Soms pauzeren we bij een ruisend beekje waar iedereen in gepeins verzinkt; je hoort als het ware de ijle fluitmuziek waarmee de Peer Gynt-suite begint. Noren staan anders tegenover de natuur dan wij; zij geloven in de goedheid ervan, Nederlanders zijn juist beducht voor het ruige en ongetemde.

Onderweg wijst de gids ons op parnassia en gentiaantjes en houdt de arm geheven als hij de vreemde roep van de ijsduiker hoort. En natuurlijk vertelt hij dingen die op Peer Gynt betrekking hebben. Bij een oude boer, die we zijn schapen van het erf zien jagen, krijgen we te horen dat die jarenlang de hoofdrol in het toneelstuk heeft gespeeld. Een huis met een landingsbaan en rood-wit gestreepte windzak blijkt de woning van een ex-piloot te zijn; op het moment dat Peer over een reis naar Egypte droomt, duikt hij met uitgeschakelde motor op het theater af.

Het hoogland is bedekt met een toendradeken: dwergberken, in de groei gefnuikte jeneverbessen, struikjes vol bosbessen en lichtgroen rendiermos. En daartussen opvallend veel paddestoelen, vooral gele en rode russula's en vliegenzwammen.

Van Michael, een oudere man met vooroorlogse rugzak, kromme stok en pretoogjes, hoor ik dat de vikingen, voordat zij op rooftocht gingen, de vliegenzwam als roesmiddel gebruikten; voor ze als woeste `berserkers' (eigenlijk `beermensen') dood en verderf zaaiden, aten zij van de zwam. Alle Noren in mijn groep zijn afkerig van paddestoelen – die zijn giftig en onbetrouwbaar. Overigens is het terecht dat men ze nu laat staan, want het Gudbrandsdal is een van de gebieden die getroffen werden door de radioactieve neerslag uit Tsjernobyl.

Vanaf het meer klimt het pad omhoog, tot het bij Ruten zijn hoogste punt (1517 meter) bereikt. Daar liggen de ketens van Rondane en Jotunheimen op de horizon. Bovenop is een vierkante steenman gebouwd. Als je stil bent, en de wind valt weg, dan vangen je oren donkere tonen op die, volgens Michael, Grieg inspireerden tot zijn trollenmuziekje uit de Peer Gynt-suite.

Nadere informatie over het Peer Gynt-pad: Noors Verkeersbureau Benelux.

Tel. 0172-537074; www.visitnorway.com