`We gaan onder in golf accountancy-schandalen'

Accountants in Amerika zijn door de zaak-Enron en zijn huisaccountant plots mikpunt van kritiek.

Kenneth Lay, de topman van het bankroete energiebedrijf Enron werd afgelopen zomer gewaarschuwd dat de toegepaste boekhoudmethodes van het bedrijf tot grote problemen konden leiden. Hij deed niets en de accountants zwegen. Nu is het accountantsambt in de Verenigde Staten het mikpunt van zware kritiek.

Nadat het weekblad Time dit weekend aan het licht bracht dat een jurist van Enron aan huisaccountant Arthur Andersen opdracht had gegeven een groot aantal documenten (elektronische en papieren) te vernietigen, bleek gisteren dat een andere Enron-topfunctionaris de teruggekeerde topman Lay had gewezen op de ongebruikelijke praktijken die de afgelopen jaren waren gehanteerd.

,,Ik ben ontzettend bang dat we ten onder zullen gaan in een golf van accountancy-schandalen'', schreef een hooggeplaatste financiële figuur aan Lay. Hij liet die brief door een bedrijfsjurist bekijken, maar deed niets aan de boekhoudpraktijk die grote verliezen binnen geheime dochterondernemingen parkeerde.

Het zijn onder meer die constructies waar de Amerikaanse justitie en verschillende Congrescommissies onderzoek naar instellen. De commissie energiezaken van het Huis van Afgevaardigden onthulde gisteren de brief van de Enron-functionaris waarin Lay werd gewezen op de dubieuze gang van zaken bij het bedrijf.

The New York Times onthulde daarop vandaag dat de brief van zeven kantjes volgens diverse betrokkenen was geschreven door Sherron S. Watkins, vice-president corporate development van Enron.

De brief was aan topman Lay gestuurd tussen 14 en 31 augustus, terwijl Lay 21 augustus het personeel een brief schreef waarin hij Enron weer een gezonde toekomst voorspelde. De koers van het aandeel Enron stond toen op 37 dollar (41,40 euro) fors lager dan de top van 90 dollar, maar meer dan de huidige koers van minder dan één dollar.

De huisadvocaat van Enron, Vinson & Elkins, heeft volgens The Wall Street Journal van vandaag afgeraden nader onderzoek in te stellen naar de in de brief geuite kritiek. De omstreden constructies leverden toch problemen op, door `slechte cosmetica' en de afkalvende beurskoers van Enron. [Vervolg ENRON: pagina 15]

ENRON

Accountants doelwit

[Vervolg van pagina 13] Volgens Joseph Lieberman, voorzitter van de Senaatscommissie die volgende week een hoorzitting aan de Enron-zaak wijdt, lijkt het vernietigen van documenten door de accountant sterk op `obstructie van de justitie'. De commissie voor handel uit het Huis van Afgevaardigden gaat zich verdiepen in handelen met voorkennis door de Enron-top, die tijdig voor 1,1 miljard dollar aan Enron-aandelen verkocht en het personeel, dat zijn spaargeld via het bedrijfspensioenfonds in het bedrijf had belegd, verhinderde hetzelfde te doen.

Arthur Levitt, de vorige voorzitter van de Securities and Exchange Commission (SEC), de Amerikaanse beurstoezichthouder, ziet in de nu bekend geworden feiten een bewijs dat de concentratie in de accountantswereld de tendens heeft versterkt om mee te gaan met hoe grote klanten de boeken opstellen. Reden te meer het toezicht op de sector niet aan de bedrijfstak zelf over te laten.

De Securities and Exchange Commission heeft haar onderzoek inzake het Enron-bankroet (dat 2 december vorig jaar werd aangevraagd) recentelijk uitgebreid naar de rol van de accountants. Onder haar nieuwe voorzitter Harvey Pitt heeft de SEC vooral gepleit voor zelfregulering van het accountantsberoep. Gisteren trad de SEC fors op tegen accountantskantoor KPMG wegens ,,substantiële financiële investeringen'' in een cliënt.

In een bijtend commentaar vraagt The New York Times zich af of de SEC nog steeds staat achter de uitspraak van haar voorzitter dat ,,er niets verrot is aan het accountantsberoep''. De krant herinnert er aan dat voorzitter Pitt tot zijn benoeming door president Bush de advocaat van Andersen in Washington was. Nu Andersen heeft toegegeven ,,een belangrijk maar niet vastgesteld aantal'' Enron-documenten te hebben vernietigd, is er werk aan de winkel voor de SEC om het vertrouwen van het publiek in de markten en de financiële verslaggeving van bedrijven te herstellen, aldus de krant. ,,Aandelen kopen in een bedrijf kan niet een pure geloofsdaad zijn.''

Terwijl de aandacht van media en Congresleden zich gisteren vooral richtte op de bedrieglijke financiële constructies van Enron, en wat de top van het bedrijf en de huisaccountant daar van af wisten, genoot het Witte Huis een dag in de luwte. Volgens The Chicago Tribune neemt de druk op vice-president Cheney echter toe om een ruimere opening van zaken te geven over de rol van Enron bij de totstandkoming van het energiebeleid van de regering-Bush.

Cheney erkende vorige week, na maandenlang zwijgen, dat de Enron-top `vier- tot zesmaal' met hem en zijn staf had gesproken tijdens de voorbereiding van het energierapport. Ook Republikeinse adviseurs vermoeden dat dit niet het hele verhaal is. Enron kreeg in ruime mate zijn zin van bij de formulering van het energiebeleid door de regering-Bush.