ICT zet poldermodel pas echt onder druk

Critici van het poldermodel vinden dat de politiek duidelijke doelen, termijnen en momenten van besluitvorming stelt bij het polderen, waarbij het primaat van de politiek geldt. Zij overschatten de politieke maakbaarheid van het poldermodel en onderschatten trends van buitenaf. Politici kunnen het primaat van de politiek niet zo makkelijk toe-eigenen als zij beweren. Waarom meten politici zich nog altijd zo'n grote broek aan? Nog steeds zijn meer personen lid van een belangenorganisatie dan van een politieke partij.

In deze dynamische en pluriforme samenleving is behoefte aan versterking van het maatschappelijk vermogen om vraagstukken tijdig te signaleren, te analyseren en te agenderen.

Het is een illusie te denken dat dit kan worden overgelaten aan politieke partijen. De tijd die Hans Wijers en Thom de Graaf denken te winnen met kordate besluitvorming door minder lang te overleggen met belangengroepen en minder lang te wachten op adviesraden, verliezen zij vaak weer in de uitvoeringsfase. Dan kunnen belangengroepen immers alsnog politieke beslissingen traineren.

Overigens is niet het streven naar consensus de grootste bedreiging van het poldermodel, zoals critici suggereren. Decentralisatie, europeanisering en digitalisering (ICT) zetten het gesloten model veel sterker onder druk.

Met een steeds grotere rol voor Brussel loont het niet om te streven naar consensus op nationaal niveau.

Verder kan het massaal omkeren van informatiestromen, door bijvoorbeeld gebruik te maken van ICT, gevolgen hebben voor bereikte compromissen in het poldermodel en het hele politieke systeem.

Marcel Pleijte verricht promotieonderzoek naar vernieuwing van het groene poldermodel.