Het systeem

De 43-jarige stafchirurg Maurits de Brauw van het Academisch Ziekenhuis Maastricht liet in mei 2000 in een interview met Wubby Luyendijk in NRC Handelsblad weten, dat hij ophield met zijn werk. Hij was `vastgelopen in de gezondheidszorgmachine' met zijn wachtlijsten. ,,Toen ik begon'', vertelde hij, ,,wist ik niet dat het systeem zo rot in elkaar kon zitten. Ik dacht aan vrijheid, autonomie, mensen helpen, maar in feite doe je niks anders dan compromissen sluiten en inefficiënt werk leveren.''

Bijna twee jaar later volg ik in het Amsterdamse Felix Meritis een debat tussen louter insiders – georganiseerd door de beweging `Stop de Uitverkoop van de Beschaving' over de gezondheidszorg. Wat blijkt? Er is nog niets veranderd.

Op het podium zit onder anderen Rolf Cohen, algemeen chirurg in het Zaans Medisch Centrum. 's Morgens had hij al in Trouw gezegd: ,,Er voltrekt zich een ramp in de gezondheidszorg.'' ,,Je wordt doodgegooid met het woord efficiëntie'', zegt hij nu, ,,en dat betekent dat je in vijf minuten iemand moet vertellen dat hij kanker heeft. Het betekent ook dat je mensen eerder uit het ziekenhuis stuurt dan verantwoord is. Ik schaam me voor dit land waar het zo ver kon komen.''

Een van de schokkendste ervaringen van de laatste tijd? Hij had 's morgens per e-mail een discussie gehad met een ambtenaar van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De kwestie was deze: wat doe je wanneer je als behandelaar moet kiezen tussen twee patiënten met een blindedarmonsteking iemand van tachtig en iemand van twintig jaar? Je kiest voor de jongste, had de ambtenaar gezegd. ,,Ik schrok er echt van'', zegt Cohen, ,,want ik vind dat je voor de oudste moet kiezen, omdat hij meer complicaties kan krijgen.''

Op het podium zit ook een jonge psychiater, Jules Tielens, die met een team van tien verpleegkundigen de dak- en thuislozen doorgaans schizofrene zwervers – in Amsterdam probeert te helpen.

Op een laconieke manier laat Tielens geen spaan heel van de gezondheidszorg waarmee hij dagelijks in aanraking komt. ,,De uitvoerder in de zorg is financieel en inhoudelijk verwaarloosd'', zegt hij. ,,Ik wil weer handen aan het bed. Ik wil af van de economen die mij zeggen hoe het moet, maar die ik nooit op de werkvloer zie. Praatjesmakers zijn het. De helft van de managers in de zorg kan ontslagen worden. Ik ben het geouwehoer zat. Veel beslissers over het grote geld, ook de zorgverzekeraars, weten vaak niet waar het over gaat. Mijn raad van bestuur weet niet wat ik doe.''

De oplossing? Gewoon meer geld, hogere premies, zegt een zorgverzekeraar. Was het maar zo makkelijk. ,,Kijk ook naar de bureaucratisering'', reageert Cohen. ,,Ik ken een ziekenhuis waar ze tien, twintig miljoen hebben verspild aan externe adviesbureaus.''

Het toeval helpt de stukjesschrijver die een slot zoekt. Ik kom thuis van dit ontluisterende avondje en krijg het volgende verhaal te horen. Een familielid van een vriendin kreeg in juni vorig jaar een licht hartinfarct. Hij moest gedotterd worden, maar belandde op een wachtlijst. Eind vorig jaar overleed hij aan een nieuw infarct.