Berghs bombardeert met beelden

De tijd dat beeldend kunstenaars onderverdeeld konden worden in categorieën als schilders, beeldhouwers, fotografen en videokunstenaars lijkt definitief voorbij. Vooral jonge kunstenaars trekken zich niets aan van een dergelijke hokjesgeest en bedienen zich het liefst van zoveel mogelijk verschillende media. Antoine Berghs (Geleen 1971) is zo'n typische duizendpoot. Zijn solotentoonstelling All about Change. A Rhythm of Thoughts in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem omvat schilderijen, sculpturen, foto's, video's, gedichten, tekeningen, computerprints, meubels en geluidswerken. Zelf noemt Berghs zijn presentatie voor het gemak een multimedia installatie.

Op het eerste gezicht heeft de opstelling wel wat weg van een atelier dat gevuld is met schetsjes, assemblages en andere probeersels, al is de inrichting daarvoor weer net iets te netjes. De identieke, gekopieerde tekeningen waarmee Berghs een van de museumwanden heeft volgeplakt, zijn bij nader inzien allemaal gesigneerd en genummerd alsof het om unieke kunstwerken gaat. De kleine sculptuurtjes van aan elkaar gemonteerde flessen en jampotten zijn als kostbare objecten in een vitrine uitgestald. En op de grond staat een foto die quasi-nonchalant in een donker hoekje is neergezet, maar die wel op een professionele lichtbak is gemonteerd.

De opmerkelijkste werken op de tentoonstelling zijn twee levende planten, die slachtoffer lijken te zijn geworden van flauwe kantoorhumor. De ene, een flinke cactus, is bedekt met gele memoblaadjes waarop woorden als `lines', `time', `zéro' en `blackholes' staan geschreven. Bij de andere, een kamerplant, kleven dezelfde Post-it-velletjes aan de stengels, alleen staan er hier pijlen op getekend die de groeirichting aangeven.

De betekenis van de plantbeelden wordt pas duidelijk wanneer je in de catalogus leest dat Berghs zich graag verdiept in de boeken van Gilles Deleuze. De woorden op de gele papiertjes zijn afkomstig uit de koker van deze postmoderne Franse filosoof, die in de jaren zeventig de term `rhizoom' (wortelstok) als denkmodel introduceerde. Berghs' werk Cactus - Thoughts (2000) is op te vatten als een hersenstam waaraan gedachten zich hebben vastgehecht. En de kamerplant zou met al zijn vertakkingen symbool kunnen staan voor de gedachtekronkels van de kunstenaar die stuurloos alle kanten op schieten.

In de catalogus schrijft Berghs dat hij zijn werk beschouwt als een ononderbroken pelgrimstocht; een tocht om vat te krijgen op de dingen, de wereld. De resultaten van zijn onderzoek, de kunstwerken, noemt hij `achterblijfsels'. Zo is het werk Time-tree (1999), een boompje van aan elkaar gesoldeerde ijzerdraadjes dat op de wijzerplaat van een klok gemonteerd is, een vrij letterlijke verbeelding van de wendingen die het leven kan nemen. De takken van de boom staan voor de mogelijke wegen die ingeslagen kunnen worden, terwijl de ronddraaiende wijzers het verstrijken van de jaren aangeven.

Niet al die uitgewerkte gedachten zijn het waard om tentoongesteld te worden. Sommige werken, zoals de krukjes van opgestapelde kranten en de tafels van ruwe boomstammen, zijn onaf en staan nog wat doelloos in de museumzalen. Maar tussen de grote hoeveelheid beelden waarmee Berghs ons bombardeert, zitten ook enkele parels.

Zoals de prachtige, gelaagde schilderijen, die het midden houden tussen graffiti en wetenschappelijke voorstellingen van DNA-structuren. Of zoals de poëtische video Movements of Wind (2001), van een takje dat tegen een beslagen ruit tikt om vervolgens in het niets te verdwijnen.

Op een manier die doet denken aan de werkwijze van beeldend kunstenaar Mark Manders, probeert Berghs de toeschouwer in zijn uiterst persoonlijke belevingswereld te betrekken. Dat hij daar slechts gedeeltelijk in slaagt heeft te maken met de vaagheid en onnavolgbaarheid van zijn ideeën. De conversatie op het cassettebandje dat deel uitmaakt van het kunstwerk Parallel Time (1999) spreekt in dat opzicht boekdelen. Daarop is te horen hoe Berghs pogingen doet om in pseudo-filosofische bewoordingen aan een buitenstaander uit te leggen waarover zijn werk gaat. ,,Als kunstenaar kijk je toch heel anders tegen de dingen aan'', besluit hij zijn verhaal. Maar aan het zwakke ,,ja, ja'', waarmee de anonieme vrouw antwoordt, hoor je dat ze er geen woord van begrepen heeft.

Tentoonstelling: Antoine Berghs, All about Change. A Rhythm of Thoughts. T/m 10 maart in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Utrechtseweg 87, Arnhem. Di t/m vr 10-17u., za en zo 11-17u. Inlichtingen: www.mmkarnhem.nl. Catalogus E7,-.