Sixties

Op de tentoonstelling The Sixties in het Vakbondsmuseum in Amsterdam hangt een publicatie van `Provo, anarchistisch maandblad' uit 1966 met het opschrift `Claus von Amsberg persona non grata'. De prins ziet er, mede dankzij een hermetische zonnebril, uit als een gangster in een slechte Hollywoord-film. De tekst luidt: ,,Een ieder die de aspirant semi-monarch sympathiek tegemoet treedt, maakt zich schuldig aan verraad van de Democratie.''

De rechtlijnigheid en de haat ook dat waren de jaren zestig. Zou het nu nog kunnen, zo'n eruptie van woede, culminerend in rookbommen of een eigentijdse variant daarop - bij Het (nieuwe) Huwelijk?

Het kwam gistermiddag in het Vakbondsmuseum even aan de orde bij een forumdebat (Henk Hofland, Hedy d'Ancona, Wim Noordhoek, Selma Leydesdorff, Louis van Gasteren) over de jaren zestig. Selma Leydesdorff, hoogleraar genderstudies aan de Universiteit van Amsterdam, geloofde van wél: ,,Ik vang allerlei geluiden op dat er bij het huwelijk in februari weer de grootste moeilijkheden zullen uitbreken.''

Als die voorspelling uitkomt, zullen de jaren zestig want die krijgen dan ongetwijfeld weer de schuld – nog dieper in het verdomhoekje worden gedrukt waarnaar ze toch al geruime tijd verbannen zijn. En ditmaal zullen de progressieve media van toen de Volkskrant, Vrij Nederland, VPRO niet voorop staan om als pleitbezorger van het radicalisme op te treden.

Tijden veranderen de mens. Je hoefde maar even naar het in groten getale opgekomen publiek te kijken om dat bevestigd te zien. Veel wandelstokken. Vooral de vijftig-plussers waren gekomen, de jongeren geloofden het wel. Er waren nog maar twee mensen die qua uiterlijk geen concessies aan de nieuwe tijd hadden gedaan: de nog altijd langharige radiomaker Wim Noordhoek (die overigens wel klaagde over `de oeverloze discussies' bij de VPRO van nu) en de in bonte kleuren gehulde antirookmagiër Robert Jasper Grootveld.

Is het wel fair, die hetze tegen de jaren zestig? Er waren toch ook constructievere kanten dan die grimmig-gewelddadige? Ja, daar waren panel en zaal het snel over eens. De machtsverhoudingen waren sindsdien dan wel onveranderd gebleven, zoals Hofland stelde, maar vooral op het gebied van de vrouwenemancipatie, de moraal (abortus, euthanasie) en de omgangsvormen waren er grote veranderingen ingezet.

,,Ik ben dan ook geen spijtoptant'', zei d'Ancona. Ze moest niets hebben ,,van die types die alles wat er nu fout gaat, relateren aan de jaren zestig. Het is fantastisch wat er toen gebeurd is. Je moet toch niet terugdenken aan de bekrompenheid van de jaren vijftig? Kijk alleen al hoe de verhouding tussen mannen en vrouwen veranderd is ik zie het bij mijn eigen dochters.''

In de pauze liep ik naar de tentoonstelling op een bovenverdieping. Daar stond in een vitrine het beige draagbare radiootje van mijn broer, waarmee ik in die jaren de eerste revolutionaire signalen van de popmuziek (Radio Luxemburg!) opving. Even voelde ik mezelf geschiedenis worden, wat overigens geen prettige gewaarwording is.