Opera en Máxima

,,Mijn debuut als dirigent maakte ik in een tent. Het was 1973, en ik leidde het Nederlands Blazers Ensemble in een productie van L'histoire du soldat van Stravinsky op het Museumplein. Het was geweldig! Natuurlijk kun je zeggen dat een echte concertzaal mooier klinkt – dat ontken ik niet. Maar onalledaagse locaties kunnen ook een theatrale component toevoegen aan de muziek.''

Ed Spanjaard is pianist en dirigent, en met ingang van dit seizoen chef-dirigent van het Limburgs Symfonie Orkest. Deze week leidt hij in het Rotterdamse sportpaleis Ahoy' vier voorstellingen van Verdi's Il trovatore. Op 2 februari dirigeert Spanjaard ook op een ongewone locatie. In de Amsterdamse Nieuwe Kerk leidt hij sopraan Miranda van Kralingen, het Nederlands Kamerkoor en het Concertgebouw Kamerorkest in de muzikale omlijsting van het Koninklijk Huwelijk van Willem-Alexander en Máxima.

,,Mijn ervaring met grootschalig operaspektakel begon met een productie van Verdi's Aida in Den Bosch, en mondde uit in La traviata en Il trovatore in Ahoy'. Wat mij aan Opera in Ahoy' bevalt, is dat men er werkelijk op uit is visueel en artistiek spektakel te bieden, dat verder gaat dan alleen wat extra kamelen en hordes figuranten. Opeens blijkt er ook in een enorme hal dan veel meer mogelijk dan je zou denken. Het is in zo'n arena toch een beetje alsof je met zijn allen om een gigantisch kampvuur zit, en dan komen ondanks de grootschaligheid ook muzikale intimiteit en subtiliteit goed tot hun recht. Wanneer een verstild moment in een arena met 6.000 mensen écht goed is geslaagd, ontstaat een omarmend gevoel dat zelfs aangrijpender is dan in een tête-à-tête.

,,Toen ik voor het eerst in een sporthal dirigeerde, schrok ik. `Mijn hemel, hoe breng ik alle muzikale elementen samen onder deze omstandigheden!?' De afstand tussen de zangers en het orkest is zo enorm. Maar gelukkig heeft iedere musicus een extra zintuig voor samenspel, en is opera als muzikaal genre een soort kameleon. Of het nu een heel kleinschalige productie is of een massaspektakel – werkelijk grootste muziek heeft een veerkracht en een geldigheid die zich aan omstandigheden onttrekt. En dat geldt zeker voor Il trovatore. Men verwijt deze opera vaak een slap verhaal en een teveel aan muzikale hoogtepunten, maar wat er achter de noten aan duisternis, extase en karaktertekening schuilgaat, is werkelijk ongehoord!

,,Met het oog op het aanstaande Koninklijk Huwelijk in de Nieuwe Kerk ben ik blij dat ik deze week in Ahoy' sta. Ik heb nooit eerder in de Nieuwe Kerk gedirigeerd, en verwacht dat het er erg zal galmen. Natuurlijk gaapt er een wereld van verschil tussen een sporthal en een kerk, maar ik verwacht toch dat het me op 02-02-02 tot voordeel zal strekken dat ik er deze week al aan kan wennen mij snel de akoestische wonderlijkheden van een ruimte eigen te maken.

,,Natuurlijk ben ik zeer vereerd op het Koninklijk Huwelijk te mogen dirigeren. Afgelopen nazomer werd ik opgebeld door het Nederlands Kamerkoor, en zij vroegen mij om de muziek bij de plechtigheid in de Nieuwe Kerk te dirigeren. Ik heb toen geopperd ter vergroting van de feestvreugde trompetten en pauken toe te voegen, en gelukkig wilde het Concertgebouw Kamerorkest óók graag meewerken. Thuis bij dominee C.A. ter Linden hebben het bruidspaar, de artistiek leider van het Nederlands Kamerkoor en ik toen vergaderd over het programma. Daarbij heeft het bruidspaar heel bewust meebeslist in wat er gespeeld zal worden en wat niet. Geen muziek van Verdi, bij voorbeeld!

,,Deze week hebben we alles alvast op cd gezet. Daarbij waren zowel Willem-Alexander als Máxima urenlang aanwezig. Ze zijn naar Hilversum gekomen, door de achterdeur naar binnen geglipt en hebben vier uur lang het hele repetitieproces bijgewoond. Dat was échte belangstelling, en dat heeft mij zeer aangenaam getroffen.''

Il trovatore van G. Verdi o.l.v. Ed Spanjaard op 16, 18, 19, 20 en 22/1 (extra voorstelling) in Ahoy', Rotterdam. Inf.: www.operainahoy.nl. Res.: 0900-3001250, VVV of www.ticketservice.nl. Inl: www.opera-trovatore.nl

Kerkelijk huwelijk Willem-Alexander en Máxima: 2/2 11.30 uur Ned. 2.