Koninklijke mythe

Het is een van de bekendste portretten van de koningin: een glimlachend hoofd met een hoed, daaronder bijna vierkante schouders, met veel horizontale vegen uitgevoerd in de kleuren van de vlag. Carla Rodenberg, de maakster, werkte vanaf een foto waarop de koningin geen hoed droeg. ,,Die heb ik er later op gezet. Dat vond ik passen. Net als de rechte schouders. Dat is krachtig, sterk.'' In haar meeste portretten psychologiseert ze. ,,Maar hier ging het ook om de functie. Het moet toch een majesteit blijven.''

Carla Rodenberg is een van de vele kunstenaars, (kunst)historici en wetenschappers die de komende weken het woord krijgen in de 5-delige serie Wij, Oranje, waaraan producente Ireen van Ditshuyzen vijf jaar heeft gewerkt. Dat de uitzendingen plaatshebben in de weken rond het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima is dus tegelijk opzettelijk en toevallig. Filmfragmenten van het paar zijn later ingevoegd.

De serie wil laten zien wat een koning tot koning maakt, hoe de mythe van de majesteit tot stand komt. Geen makkelijke vragen, maar in de vijf afleveringen wordt serieus naar antwoorden gezocht. Zoals vanavond, wanneer het gaat over de uiterlijke kenmerken van een koning: kleren, kroon, rituelen, paleizen. Het blijkt dat de koningskroon is gemaakt van verguld zilver. De hermelijnen mantel is vergeeld.

Maar de allure is er niet minder om. In gebrandschilderde ramen worden stadhouders op nooit bestegen tronen gezet, in paleizen staan ze afgebeeld als godenkinderen in gouden zegekarren. Regie dus, ook nu nog. Bijvoorbeeld wanneer de koningin zich laat filmen terwijl ze galoppeert over het strand, ,,martiaal en met grandeur'', aldus de commentaarstem.

Wij, Oranje wisselt interviews, oude beelden, commentaren en inkijkjes in paleizen af met journalistiek zoekwerk. We komen in Dillenburg, in Orange (Zuid-Frankrijk). Bij Prins Georg Friedrich von Hohenzollern, die zijn titel `Van Oranje' niet voert. En in Londen, bij de laatste, nog direct van Willem van Oranje afstammende Nassaus, een bastaardtak.

Het Nederlandse koningshuis, feitelijk al twee keer uitgestorven, is een mythe die zorgvuldig wordt onderhouden, mag de conclusie zijn. Zei prins Claus niet een keer: ,,De mensen die zo graag een monarchie willen, hebben een probleem: ze moeten mensen vinden die het willen doen.'' Met het aanstaande huwelijk lijkt de toekomst opnieuw gewaarborgd.

Document: Wij, Oranje. Ned.1, 22.53-23.37u.