Kans op vrede in Colombia lijkt verkeken

Vanavond half tien, Colombiaanse tijd. Dan moet de linkse guerrillagroep FARC het gebied van meer dan 45.000 vierkante kilometer hebben ontruimd waar het sinds drie jaar heer en meester is.

Dan zal het leger het gebied waar over vrede onderhandeld werd weer innemen. Gewapend met nieuwe Amerikaanse technologie, helikopters, trainingsprogramma's en adviseurs. Dan zal volgens waarnemers ook één van de bloedigste fasen van de Colombiaanse burgeroorlog losbarsten.

De bemiddeling door de speciale afgezant van de Verenigde Naties, James Lemoyne, liep stuk. Een document dat hij samen met de leiders van de FARC opstelde werd zaterdagnacht afgewezen door president Pastrana. In dat document zei de FARC te willen praten over een staakt-het-vuren en te zullen ophouden met het ontvoeren van mensen, met name politici. Voor Pastrana was het niet genoeg. Akkoorden hierover waren allang getekend, zei hij. Hij wilde een ondubbelzinnige toezegging van de FARC dat de guerrilla zich aan de akkoorden zou houden. En hij wilde dat de oudste guerrillabeweging ter wereld onomwonden in zou stemmen met de nieuwe legercontroles op hun zogeheten `gedemilitariseerde zone'.

De guerrilla ging hier niet op in. In haar document had ze wel gezegd voortaan controles te zullen accepteren. Maar de controles waren nu juist de reden geweest dat het drieëneenhalf jaar oude vredesproces met de FARC woensdag afbrak. Pastrana beschouwde die vermeende knieval als een smoes en een nieuwe poging van de FARC om na drie jaar vruchteloos onderhandelen nog steeds geen serieuze zaken te hoeven bespreken.

Zondagavond kondigde guerrillawoordvoerder Simon Trinidad aan dat de FARC de dorpen en steden van de gedemilitariseerde zone zal verlaten. Hij vroeg daarbij om een openbare ceremonie voor de teruggave van het gebied aan het leger. Precies zoals het gebied drie jaar geleden met een ceremonie door president Pastrana aan de FARC was overgedragen.

De kans op vrede in Colombia is voorlopig verkeken. Ook een laatste bemiddelingspoging van de Cubaanse president Castro vannacht leidde nergens meer toe. ,,We zijn er klaar voor'', zei legercommandant Mora.

Colombia staat nu aan het begin van een `totale oorlog', zegt het weekblad Cambio. Het blad van Nobelprijswinnaar Gabriel García Marquez beschrijft hoe ondanks de onderhandelingen beide partijen zich militair hebben versterkt. Het leger kreeg voor 1,3 miljard dollar militaire steun van de Verenigde Staten. Officieel in het kader van de strijd tegen drugs. Maar na de terroristische aanslagen van 11 september is dat volgens Cambio gemakkelijk aan te passen. In Amerika staat de FARC op de lijst van terroristische groepen. De laatste Black Hawck-helikopters die dinsdag werden geleverd staan op de militaire basis van Tres Esquinas klaar voor de nieuwe strijd.

Omgekeerd versterkte ook de guerrilla zich. Met de heffingen die de FARC doet op de teelt en het transport van cocabladeren zijn moderne wapens aangeschaft, waaronder luchtafweergeschut. Er zijn 5000 nieuwe guerrillastrijders bijgekomen. En dankzij de rust in het gedemilitariseerde gebied kon worden gewerkt aan een efficiëntere coördinatie van de verschillende FARC-fronten.