JSF: meteen kopen...

Zelfs als alle financiële risico's van deelname aan de JSF worden afgezet tegen die van de Europese concurrenten, zal blijken dat de JSF the best value for money voor Nederland is, meent Peter-Paul de Waal.

De Europese bondgenoten hebben, zo blijkt nu, met succes in Den Haag gelobbyd, teneinde Nederlands keuze voor deelname aan het JSF-programma tegen te gaan. Uit puur opportunistische beweegredenen werd de Europese kaart gespeeld, want in andere aangelegenheden laat men zich weinig aan Nederland gelegen liggen. Tenzij Nederland aan de belangen van de defensie-industrie van andere landen kan meebetalen uiteraard, dan verschijnen lobbyisten en diplomaten vanuit de Europese hoofdsteden om een appèl te doen op pan-Europese sentimenten.

Die fout moet Nederland niet begaan. Al eerder is de Nederlandse vliegtuig- en defensie-industrie opgeofferd aan de politieke naïviteit van Den Haag en buitenlands pragmatisme, met als gevolg dat Fokker enkele vliegtuigen aan China kon verkopen en een miljardenorder aan de neus van RDM voorbij ging. Fokker bestaat inmiddels niet meer en RDM moet nog altijd alle zeilen bijzetten om continuïteit te garanderen, terwijl 's werelds meest geavanceerde conventionele onderzeeboot de Walrus – nog steeds niet geëxporteerd is. De Haagse politiek offert steevast de eigen defensie-industrie op voor schijnbaar politiek en economisch profijt, dat naderhand altijd blijkt tegen te vallen.

Deals met de Amerikanen daarentegen zijn altijd zeer profijtelijk gebleken. De F-16 is vanuit ieder oogpunt – militair-operationeel, financieel-economisch, politiek en logistiek een succesnummer, dat naar alle waarschijnlijkheid niet geëvenaard zal worden, indien Nederland nu niet voor deelname aan het JSF-project kiest.

De JSF is een waardige opvolger voor de F-16, waar de Europese concurrenten de Franse Rafale en de multi-nationale Typhoon in veel opzichten nooit aan kunnen tippen. Om te beginnen levert de JSF een enorm schaalvoordeel op, omdat de Amerikanen alleen al circa drieduizend toestellen zullen bestellen. De weifeling van de regering Bush ten aanzien van de JSF doet daar geen afbreuk aan, want de JSF heeft de slag met andere moderniseringsprojecten binnen het Amerikaanse defensiebudget al bij voorbaat met vlag en wimpel gewonnen. Misschien dat de invoering meer getemporiseerd zal geschieden en dat er minder toestellen zullen komen, maar dan nog blijft het schaalvoordeel enorm. Bovendien wordt het exportpotentieel van de JSF nu al vele malen hoger ingeschat dan dat van de Rafale of Typhoon.

Daar komt bij dat de JSF vanaf het begin een generatie verder is dan de Rafale en Typhoon. In het ontwerp zijn meer recente militaire lessen verwerkt dan in de Europese concurrenten, die vanaf het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw geconcipieerd werden. Voorts zal de JSF, indien Nederland besluit eraan deel te nemen, de Nederlandse industrie en indirect de staatskas beduidend meer winst en hoogwaardiger werk opleveren dan deelname aan een Europees project. Daarmee kan de Nederlandse industrie zich een plaats verzekeren in de top van de Europese defensie-industrie, een plaats die bij deelname aan een Europees project beslist niet in het verschiet ligt. Zelfs als alle financiële risico's van deelname aan de JSF worden afgezet tegen die van de Europese concurrenten, zal een gedegen analyse uitwijzen dat de JSF the best value for money voor Nederland zal zijn.

Het argument van versterking van de Europese defensie-identiteit is een drogreden. Den Haag moet zich geen knollen voor citroenen laten verkopen door Europese vrienden, die niets anders nastreven dan hun eigenbelang. Men maakt Europa niet sterker door een dief van de eigen portemonnee te zijn en omwille van politieke argumenten genoegen te nemen met een Europees gevechtstoestel dat slechts een marginale verbetering is ten opzichte van de F-16, terwijl de JSF een reuzensprong vooruit is. Men bewijst Europa èn zichzelf juist een dienst door de eigen defensie en de eigen defensie-industrie een krachtige impuls te geven.

Investeren in de inefficiënte, gepolitiseerde en gefragmenteerde Europese industrie levert hooguit enig politiek rendement op, maar zal op langere termijn een vergissing van formaat blijken. Ik hoop dat het kabinet de moed en visie heeft om de knoop door te hakken, zodat menigeen ver na 2015 niet hoeft te zeggen: I hate to tell you I told you so, but I told you so.

Drs. P.P. de Waal is bestuurskundige en gespecialiseerd in defensievraagstukken.