De ziel is uit het lichaam van `Guga' verdwenen

De eeuwige glimlach op het gezicht van Gustavo Kuerten heeft plaatsgemaakt voor een grimas van pijn. In de eerste ronde van de Australian Open verloor hij van de Fransman Julien Boutter.

Aan de martelgang van de Braziliaanse tennisser Gustavo Kuerten lijkt voorlopig geen einde te komen. Vanochtend verspeelde de nummer twee van de wereld in de eerste ronde van de Australian Open een 2-0 voorsprong in sets tegen de Fransman Julien Boutter, waarna hij op de massagetafel moest concluderen dat de ziel uit zijn lichaam is verdwenen. Gekweld door een heup- en een liesblessure nam Kuerten in vijf sets (3-6, 4-6, 7-5, 6-3 en 6-3) afscheid van het grandslamtoernooi dat hem nooit goed gezind is geweest.

In niets lijkt `Guga' meer op de kleurrijke baseliner die het tennis met zijn fluwelen backhand de allure van een sambadans gaf. Sinds de US Open heeft de drievoudig kampioen van Roland Garros één partij gewonnen en ook zijn eerste wedstrijd dit jaar kende een dramatisch verloop. De eeuwige glimlach op zijn gezicht heeft dan ook plaats gemaakt voor een grimas van pijn. Vandaag had Kuerten na een bliksemstart geen antwoord op het servicegeweld van de 27-jarige Boutter, die zijn wederopstanding met 37 aces gestalte gaf. De Fransman waande zich in het voordeel, omdat het dak boven de Rod Laver Arena na een regenbui in de eerste set gesloten werd.

Maar Kuerten voerde vooral fysieke problemen aan voor zijn pijnlijke aftocht. Al acht maanden zegt hij wanhopig op zoek te zijn naar de magie in zijn spel. ,,Ik kan slechts anderhalve set op topniveau spelen'', stamelde de 25-jarige Braziliaan. ,,Daarna krijg ik weer last van mijn benen en mijn heupen. Zo kan het niet langer. Misschien moet ik wel worden geopereerd, want ik sta op een kruispunt in mijn carrière. Wellicht zal ik minder op hardcourtbanen moeten spelen, want op die ondergrond heb ik het meeste last van mijn lichaam. Dit is de pijnlijkste nederlaag uit mijn loopbaan, omdat aan het einde van de partij een andere speler op de baan stond dan in de eerste twee sets.''

Met zijn litanie deed Kuerten geen recht aan het optreden van Boutter, die bij een 2-0 achterstand in sets consequent de tweede service van zijn tegenstander bestookte en in zijn eigen opslagbeurten Russische roulette speelde. Het was alles of niets wat de Fransman uit zijn racket liet komen en in de laatste twee bedrijven toverde Boutter vooral met zijn tweede service. Boutter speelde in Melbourne pas zijn tweede vijfsetter, maar hij illustreerde hoe sterk het Franse tennis in de breedte is. Het zal de Nederlandse Davis-Cupcaptain Tjerk Bogtstra zorgelijk stemmen dat de Davis-Cuphouder over een onuitputtelijk arsenaal topspelers beschikt.

Boutter behoort niet eens tot de Franse selectie voor de Davis Cup, al zou hij volgende maand in de ontmoeting met Nederland in Metz wellicht de geblesseerde Pioline in het dubbelspel kunnen vervangen. Voor het enkelspel heeft de Franse captain Guy Forget behalve Grosjean, Clement en Escudé ook de van een blessure herstelde Golmard achter de hand. En dan te bedenken dat Boutter tot drie jaar geleden de voorkeur gaf aan zijn studie en pas sinds 1999 in de ATP Tour actief is. Maar hij heeft zich snel ontwikkeld. De linkshandige Boutter had vandaag feilloos in de gaten dat Kuerten niet alleen fysiek, maar ook mentaal kwetsbaar was. Met geniepige stopvolley's, haarfijn aangesneden backhandreturns en gevarieerde opslagen bracht Boutter zijn gerenommeerde opponent tot wanhoop.

Kuerten wenste niet eens over de partij te praten in de wetenschap dat ook zijn tweede bezoek aan Australië binnen twee maanden op een nachtmerrie was uitgedraaid. In november kwam de Braziliaan nog als de aanvoerder van de zogeheten ATP Champions Race naar de Masters Cup in Sydney, waar hij een voorsprong van 48 punten op de Australiër Lleyton Hewitt verdedigde. Drie nederlagen in zijn groep tegen Ivanisevic, Ferrero en Kafelnikov kostten Kuerten niet alleen de eerste plaats op de jaarlijst. Ook op de ATP Entry System – de oude wereldranglijst die de prestaties van de afgelopen 52 weken weerspiegelt – werd Kuerten door Hewitt van de troon gestoten. Met welk recht mocht de gravelkoning zich nog de beste tennisser van de wereld noemen?

Sinds zijn debuut in 1997 kwam Kuerten op het rebound ace van Melbourne Park nooit verder dan de tweede ronde en hij moet toch vooral worden bestempeld als de beste speler op gravel. Drie keer zegevierde Kuerten op Roland Garros, waarmee hij zich met Borg (6 titels), Lendl (3) en Wilander (3) in een illuster rijtje kampioenen schaarde. Vorig jaar won Kuerten zelfs zes ATP-toernooien op gravel. Op die ondergrond kan vooralsnog niemand tippen aan zijn repertoire. Maar voor het gras van Wimbledon haalde Kuerten vorig jaar demonstratief zijn neus op. En was het niet goedkoop dat Kuerten zich na de zoveelste mislukking in Melbourne achter een blessure wenste te verschuilen?

Alleen een groot kampioen als Agassi kan de moed opbrengen een grandslam te laten lopen als hij zich niet fit waant, constateerde Kafelnikov fijntjes. Volgens de Russische Australian Openkampioen van 1999 kampt Kuerten op hardcourtbanen met een chronisch gebrek aan zelfvertrouwen. ,,Guga mist het spel om grandslamtitels te winnen op snelle banen. Op deze ondergrond voelt hij zich een vreemdeling.'' Zo zal Kuerten zich op de Australian Open altijd blijven gedragen als een tapdanser die wel moet uitglijden op een ijsbaan.