Als een Elfstedentocht op terreinbanden

De 24ste Dakar-rally werd gisteren afgesloten aan de boorden van Lac Rose. Champagne en opdringerige souvenirverkopers als karakteristiek einde van een festijn vol tegenstellingen.

Iet Verhoef is opgelucht. Haar zoon Eric zal er eind december weer bij zijn. Nee, niet bij de volgende Dakar-rally, maar in Veldhoven, op het oudejaarsfeest van de familie. Na zeven ritten door de woestijn vindt de 34-jarige motorrijder het welletjes. Hij gaat andere rally's rijden.

,,Al die jaren heb ik de sterren van de hemel gebeden'', vertelt Iet Verhoef naast het podium van de 24ste Dakar-rally. Haar komst naar het Lac Rose is een verrassing. Een presentje van truck-deelnemer Jan de Rooy. De transportondernemer nam voor het eerst in dertien jaar weer aan de rally deel. Om zijn zesde plaats te vieren charterde De Rooy een vliegtuig voor vijftig relaties.

Nu haar zoon stopt, komt een eind aan het Dakar-ritueel van Iet Verhoef. Zeven rally's lang stak zij in de Lambertuskerk in Meerveld iedere dag een kaars voor haar zoon aan. ,,Ik ben zo blij dat hij stopt. Het was elke keer weer een zenuwentoestand. De hele dag op internet kijken of er nieuws is. Pas als zijn naam bij de uitslagen stond, konden mijn man en ik slapen.''

Aan de boorden van het Lac Rose slaakten gistermiddag meer mensen een diepe zucht. Scheel van vermoeidheid namen 112 deelnemers de felicitaties van wedstrijddirecteur Hubert Auriol in ontvangst. Velen hinkten na de 9.318 kilometer vanaf Arras naar de cateringtent op zoek naar een stoel.

Terwijl aan het meer, op het feestje voor genodigden, de champagne rijkelijk vloeide, hielden politieagenten en militairen duizenden Senegalese toeschouwers en opdringerige souvenirverkopers op een afstand. Het was een karakteristiek slot van een tweeënhalve week durend festijn vol tegenstellingen.

Op de langste en zwaarste off-roadrally ter wereld valt veel aan te merken. Het is een poenig racecircus. Een nep-wedstrijd. Een bloedig avontuur. En levensbedreigend evenement voor de Afrikaanse toeschouwers.

Ergerlijk was het hautaine gedrag van het organiserende bureau TSO. De Fransen deelden in Afrika de lakens uit alsof ze nog steeds het halve continent in bezit hebben. In de ziekenhuizen van Nouakchott en Tan-Tan, op de landingsstrips in de woestijn, overal waar de rally kwam namen de bezoekers het commando over.

Storend was ook het gebrek aan competitie. Slechts een handvol fabrieksrijders strijdt om de prijzen. Voor de meeste deelnemers is de rally een uithoudingsproef, een alternatief voor bergbeklimmen, diepzeeduiken en parachutespringen. Dakar is een Elfstedentocht op terreinbanden met als enige doel Lac Rose halen, de Bonkevaart van Dakar.

De commercie heeft de rally in de greep. Voor het geld nam de organisatie 3.500 kilometer Europese snelweg in de route van de woestijn op. Even ongeloofwaardig was het gesjoemel met de regels om zanger Johnny Halliday naar de streep te trekken.

Opvallend was de snelheid waarmee de karavaan over de twee doden en een handvol ernstig gewonden in de rally heenstapte. Zo snel mogelijk zand erover. En wat zeker niet wende, waren de vaak gênante taferelen in Afrika. Met auto's van soms een half miljoen euro rondscheuren door landen waar de bewoners zelfs de vieze sokken van de deelnemers uit de vuilniszakken halen vereist roestvrijstalen oogkleppen.

Aan de andere kant biedt de rally veel vermaak, ook in Afrika. In 160 landen is de rally op televisie te zien. Dakar is bovendien een verbroederingsfeest. Deelnemers uit 36 landen, van Argentinië tot Zuid-Afrika, trekken drie weken als de gedroomde grote familie met elkaar op. De bende stinkende kerels helpt elkaar waar het kan en rolt 's nachts tegen elkaar in slaap.

Voor Afrika vertegenwoordigt de rally een economisch belang. Al vallen de inkomsten in het niet vergeleken bij de investeringen in de auto's en motoren, de landen en plaatsen waar de karavaan doorheen trekt hebben van de komst zeker profijt.

Het mooiste is de wilskracht van de deelnemers. Neem Dror Cohen. Dagelijks `stapte' de Fransman vanuit zijn rolstoel in zijn jeep. Of neem Gerard Barbezant, die een manmoedige poging ondernam om met een 125 cc-brommer de woestijn te bedwingen. Of de goedlachse Kemal Merkit. Zonder hulp bokste hij het voor elkaar om als eerste Turk de rally uit te rijden. Dakar mag als evenement dubieuze trekken hebben, de deelnemers zijn prachtkerels. Zoals de zes vrouwen die de rally uitreden, prachtvrouwen zijn.