Van Lieshout onthult werk voor São Paulo

,,Ik ben naïef geweest'', zei kunstenaar Joep Van Lieshout gisteravond over zijn droom, AVL-Ville. De anarchistische vrijstaat die hij april vorig jaar opende in een uithoek van de Rotterdamse haven trok in zeven maanden tijd zo'n 15.000 bezoekers, maar werd in november 2001 op last van de Rotterdamse autoriteiten gesloten. Op een druk bezocht symposium werd AVL-Ville vrijdagavond officiëel ten grave gedragen. ,,Ik dacht dat de overheid iets als AVL-Ville leuk zou vinden, maar dat was een beoordelingsfout'', aldus Van Lieshout. ,,Zodra we in de krant gestaan hadden, kwam iedereen langs: politie, brandweer, milieudiensten, Greenpeace. Ons restaurant, de dieren, het vlot, alles werd bevraagd en aan de regels getoetst. Op een gegeven moment delf je dan het onderspit.''

In de loods aan de Keilestraat die tijdens AVL-Ville als werkplaats diende voor de kunstenaars van het Atelier Van Lieshout, werd gisteravond ook Sportopia gepresenteerd, de installatie waarmee het collectief dit jaar Nederland vertegenwoordigt op de biënnale van São Paulo. In de donkere, slecht verwarmde ruimte viel Sportopia nauwelijks op: het werk is gemaakt van bouwmaterialen, en werd deels aan het zicht onttrokken door het verkleumde publiek dat, verpakt in mutsen en jassen, erop en eronder hing. De vijf meter hoge `open doos' van stalen steigerpijpen heeft als thema de `moderne obsessie met het menselijk lichaam', aldus projectcoördinator Patrick Courtin. Van Lieshout noemde het werk een ,,beeld, dat je moet lezen als een boek''. Op de begane grond verbeeldt de `blauwe kant' een moderne gym, met gewichten van beton en bankjes om ze te heffen. Daartegenover, in de `SM-hoek', staan een houten kruis, een `Turkse stoel' voor alle denkbare seksstandjes en een plank met gat voor liefhebbers van plasseks. In Brazilië zal Sportopia provocerend werken, volgens Courtin: ,,Het is een land met een enorme body culture. Daar wordt men hier hard mee geconfronteerd.'' Boven ligt een, gisteravond al gretig in gebruik genomen, achttien meter lange matras, en is er een douche en een composttoilet: de relax-ruimte. Alles werkt, en alles mag gebruikt worden. ,,Het doel is om een concrete totaalervaring te bieden'', aldus Courtin.

Op het podium werd intussen het grote belang van AVL-Ville bezongen in lange, mistige odes van filosoof Gijs van Oenen en Chris Dercon, directeur van Museum Boijmans van Beuningen. Van Lieshout zelf maakte een moegestreden indruk. De positieve reacties van bezoekers hadden hem goed gedaan, maar wogen niet op tegen alle tegenwerking. En niemand was ingegaan op de maatschappelijke discussie die hij met AVL-Ville had willen ontketenen: hoe een uitweg te vinden uit onze overgereguleerde samenleving? Toch zijn er in de toekomst reïncarnaties van AVL-Ville te verwachten, in binnen- en buitenland. Museum Middelheim in Antwerpen heeft een al franchise unit van AVL-Ville aangeschaft, het Franse Lille beraadt zich over de mogelijkheden van een vrijstaatje voor 2004, het jaar waarin de stad Culturele Hoofdstad van Europa is, en de onderhandelingen voor een nieuw AVL-Ville op het terrein rond vliegveld Zestienhoven zijn in een vergevorderd stadium. Een vrijstaat middenin de stad, zoals iemand uit het publiek opperde, daar zag Van Lieshout weinig in. ,,Hoe minder je opvalt, hoe beter'', zei hij.