`Pretbladeren' in virtuele atlas

De meeste grote steden in Nederland hebben een site op internet. De verschillen tussen die sites zijn enorm. Amsterdam zit `in de kopgroep'. Maar ambtenaren werken niet altijd mee.

Een hardlooptraject uitmeten? Weten waar artsen, fysiotherapeuten of sportscholen zich in de buurt ophouden? Klik op atlas.amsterdam.nl en laat de computer het werk doen.

Atlas Amsterdam combineert een digitale plattegrond van Amsterdam met een groot aantal gemeentelijke informatiebestanden. De atlas werkt eenvoudig. De gebruiker kiest een straat of wijk. Naast de kaart die op het scherm verschijnt, staat een lijst met aanduidingen: gezondheidszorg; godsdienst; kinderen; ouderen; politiek en overheid etcetera. Wanneer het hokje voor een van deze onderwerpen wordt aangevinkt, verschijnen – na enig wachten – symbooltjes op de kaart. De cursor ontlokt aan het symbooltje een naam en een adres. De atlas bestaat kort gezegd uit transparante informatielagen die naar believen over elkaar zijn te leggen.

Arjen Hof, projectleider van De Glazen Stad, een projectbureau dat onderdeel is van het Bureau Informatisering Amsterdam, meent dat Atlas Amsterdam, vergeleken met pogingen van andere steden om informatie te koppelen aan geografie, ,,redelijk in de kopgroep'' zit. Atlas Amsterdam is sinds vorig jaar oktober in de lucht – www.atlas.amsterdam.nl – en ,,hangt'', zegt Hof, aan Amsterdam.nl, de website van de gemeente.

Atlas Amsterdam is niet het enige project van de Glazen Stad. Het projectbureau is in 1998 opgezet met het doel de elektronische dienstverlening voor burgers te stimuleren. Deze site met al haar onderliggende informatie wordt beheerd door de afdeling communicatie op het stadhuis.

Op internet moest de burger een virtueel loket van de gemeente kunnen vinden. Hof noemt het voorbeeld van de hondenbelasting. ,,Dat was een pilotproject.'' Hij roept op zijn scherm de hondenbelasting op en zijn browser loopt vast bij de vraag of hij één of meer honden wil aangeven. ,,Hm, straks maar even kijken.''

Alleen al de website van de gemeente Amsterdam trekt maandelijks ongeveer 300.000 bezoekers, waarvan bijna de helft niet-Nederlander is. Veel bezoekers bekijken Amsterdam.nl uit toeristische belangstelling. Ongeveer 15 procent van de mensen die de site bezoeken komen uit Amsterdam. Uiteindelijk vindt 10 procent van de Amsterdamse bezoekers daadwerkelijk wat ze zochten. Hof vindt dit ,,een aanzienlijk aantal'' vergeleken met de vele brochures, brieven en pamfletten die de gemeente rondstuurt en die vaak ongelezen in de prullenbak verdwijnen.

Is de elektronische dienstverlening nog niet optimaal, de mogelijkheden zijn legio. Hof noemt het voorbeeld van de gemeenteformulieren, een ander project waar De Glazen Stad aan werkt. Van hondenbelasting tot kwijtschelding van schulden; voor alles is een formulier. Hof schat het aantal op vijfduizend, ,,Maar niemand weet precies hoeveel formulieren de gemeente uitgeeft'', zegt hij.

De papierwinkel die de gemeente is, kan efficiënter worden beheerd en gebruikt. Internet is daarbij een handig hulpmiddel omdat elektronische formulieren sneller afgehandeld kunnen. Dat levert de burger direct voordeel op. Volgens Hof kan Amsterdam flink besparen op het gemeentebudget in geld en personeel, zonder dat de kwaliteit van de dienstverlening vermindert.

Ter illustratie noemt Hof het project `gemeenteberichten online', dat gaat over alle kap- en bouwvergunningen die elke twee weken in het stadsblad worden gepubliceerd. Samen met een stadsdeel is een project gestart om deze informatie binnenkort ook toegankelijk te maken via hun site. Dat biedt allerlei nieuwe mogelijkheden. ,,Het stadsdeel bespaart per jaar circa 18.000 euro.''

Moeilijkheid bij allerlei projecten is dat het volgens Hof soms lijkt of de stad ,,uit zestig gemeenten'' bestaat. De stadsdelen en gemeentediensten hebben veel vrijheid en er is soms de neiging het wiel opnieuw uit te vinden. Technisch is het geen probleem informatie aan Atlas Amsterdam of Amsterdam.nl te koppelen. Maar de cultuur bij de stadsdelen en binnen de diensttakken verzet zich daartegen. ,,Er zijn geen eenduidige afspraken over het beheer van gegevens'', zegt Hof.

De uitwisselbaarheid van gegevens is lastig. Hof wijst op de manier waarop de diverse diensten gegevens soms verschillend definiëren. ,,Wij vinden iedere definitie goed, zolang het maar de onze is, is in het begin vaak de houding'', aldus de projectleider.

Hof raakt niet uitgepraat over de mogelijkheden van Atlas Amsterdam. Historische foto's van straat of buurt, die de burger in de toekomst digitaal zou kunnen opvragen. ,,Want het Gemeentearchief gaat hun historische fotobestand digitaliseren en Bureau Monumentenzorg heeft al digitale foto's van alle monumenten.'' Tweedimensionaal door de stadsdelen fietsen of alle archeologische gegevens van de buurt op het scherm toveren. Via een nog op te zetten `betaalatlas' zou voor sommige diensten betaald moeten worden.

Hof erkent dat Atlas Amsterdam staat of valt met de kwaliteit van de gegevens. ,,De meeste gegevens kloppen'', zegt hij. Maar wie `sport' aanvinkt in Oost-Watergraafsmeer komt terecht bij Boksschool Bisschop, die al jaren niet meer bestaat.

Vooralsnog verleidt de virtuele atlas vooral tot `pretbladeren'. De gebruiker kan op zijn adres inzoomen en een luchtfoto van zijn woning laten maken. Daar overheen gerasterd liggen de woonadressen van zijn buren. Met deze informatie kan de gebruiker bijvoorbeeld zien op welk adres hij moet aanbellen om te klagen over het jongetje dat altijd stiekem rotzooi in de tuin gooit.