`Iedereen heeft vuile handen'

Het zijn de grote stille krachten op de beursvloer, de vermogensbeheerders die het kapitaal van verzekeraars en beleggingsfondsen beleggen. Deze week Bas Rüter (32) over het Triodos Meerwaarde Aandelenfonds. Beheerd vermogen: 20.578 euro. In zijn mandje zit wel de Telegraaf, maar geen alcohol en tabak.

In een lommerrijke buitenwijk van Zeist zetelt het `duurzame' hoofdkantoor van Triodos Bank. Oude eiken en linden schermen het gebouw af van weg en buren. In de achtertuin ligt nog altijd een negentiende eeuws kerkhof. De voorgevel is opgebouwd uit hergebruikt baksteen van een Groningse school begin vorige eeuw. Grijze krijtstreeppakken ontbreken nagenoeg in het kantoor.

,,Wij zijn in het bijzonder geïnteresseerd in duurzaamheid. En dat moet ook voor de belegger voorop staan'', zegt Bas Rüter, hoofd vermogensadvies van Triodos Bank.

Een groep antroposofen richtte in 1980 hun eigen bank op, nadat `gewone banken' bepaalde groene projecten van hen niet wilden financieren. De bank begon als kredietverstrekker aan vernieuwende milieubewuste projecten. ,,Tegenwoordig lopen hier alle levensfilosofieën rond, van protestanten tot islamieten'', zegt Rüter (32).

In 1990 stapte Triodos, in samenwerking met Delta Lloyd, ook de markt op van het duurzaam beleggen. De bank heeft inmiddels drie beursgenoteerde beleggingsfondsen (110 miljoen euro beheerd vermogen). Eén daarvan is het één jaar oude Triodos Meerwaarde Aandelenfonds. Over 2001 realiseerde het fonds een verlies van 1,6 procent, terwijl de MSCI World-index 12 procent moest inleveren.

Het zijn geen obscure fondsjes die iets in de bosbouw doen, waarin Triodos investeert, maar `gewone' hoofdfondsen, in binnen- en buitenland. Eind december zaten er fondsen als Libertel, Simac en Randstad in de portefeuille. Rüter heeft een team van dertien medewerkers dat in Nederland beursfondsen volgt.

Waar kijken ze naar? De eerste schifting van aandelen heeft plaats op basis van zogenoemde ernstige negatieve maatschappelijke effecten van de producten en diensten van de onderzochte bedrijven.

De onderzoekers van Rüter zijn streng. Alcohol als product? Mag niet. ,,Nee, wij beleggen niet in Heineken.'' Maar ook niet in de luchtvaartindustrie, de oliesector of de tabaksbranche. Een beurspilaar als Koninklijke Olie staat ook op de zwarte lijst. ,,Wij hebben bij voorbeeld IHC Calland niet in onze portefeuille opgenomen omdat het bedrijf zaken doet met een dictatoriaal regime [Birma].''

Ook had Triodos Bank zijn twijfels over KPN vanwege beschuldigingen over corruptie in Indonesië en Tjechië. En het telecombedrijf had in het verleden een jointventure met het Chinese leger opgericht. ,,Dat kan voor ons niet, maar die jointventure is later weer ontmanteld. Wij hebben met KPN gesproken. Het bedrijf heeft ons toen verteld dat de interne regels met betrekking tot corruptie waren aangescherpt. En dat heeft ons weer vertrouwen gegeven.''

Wie kijkt naar de aandelenkeuze van Triodos Bank fronst makkelijk de wenkbrauwen. De Telegraaf, Frans Maas (vervoer), Wegener, en Vopak (tankopslag), ze lijken op het eerste gezicht niet echt milieuvriendelijk.

Een logische constatering, vindt ook Rüter. ,,Maar iedereen maakt vuile handen.'' Dus kijkt hij bijvoorbeeld hoe milieubewust papierfabrikant Crown Van Gelder zijn drukkerijen laat werken. ,,Ik ben daar zelf geweest en heb daar met de directeur het hele proces doorgelopen. Het gaat ons om de duurzaamheid van bepaalde processen. De Telegraaf heeft bijvoorbeeld een heel goed sociaal- en milieubeleid. Dat die krant inhoudelijk vraagtekens oproept, is voor ons niet van belang.''

Triodos heeft inmiddels een mandje van honderdvijftig fondsen wereldwijd, waarin belegd kan worden. Met nog twaalf duurzame financiële broeders in het buitenland werkt Triodos Bank samen. ,,Daardoor hebben wij een groep van honderd man wereldwijd die onderzoek doet naar aandelen. Wij willen het mandje aandelen uitbreiden tot dertienhonderd stuks volgend jaar. Hierdoor krijgen we meer mogelijkheden om te beleggen.'' Het totaalbeeld geeft duidelijk aan dat Triodos vooral weinig belegt in de industrie, en des te meer in de dienstverlening en de financiële sector.

Het mandje met beleggingskandidaten mag dan worden bepaald door Triodos, het is Delta Lloyd die het geld uiteindelijk steekt in een selectie van de fondsen. Het aandelenfonds van Triodos telt nu veertig fondsen, en had 31 december een waarde van 20.578 euro. ,,Wij kozen voor Delta Lloyd vanwege zijn enthousiasme voor duurzaam beleggen. Delta Lloyd heeft daarbij een defensieve beleggingsstijl. Weinig telecom en internet vorig jaar bij voorbeeld.'' Beleggers lopen daardoor wel het risico positieve uitschieters op de beurs volledig te missen. ,,Die kans is aanwezig. Maar onze beleggers slapen wel prettiger omdat ze in bedrijven investeren die duurzaamheid nastreven.''

De bank kent natuurlijk ook zijn eigen Triodos-index, waarin de honderdvijftig geselecteerde fondsen zitten. Rüter: ,,Als Delta Lloyd minder goed zou presteren dan die index, dan praten we daar gewoon over.''