Frustratievoetballen als wekelijkse uitlaatklep

Vorig jaar was eindelijk een daling te zien in het aantal incidenten op en rond het amateurvoetbalveld. Zorgwekkend blijft het `grijze gebied': schelden en bedreigen.

Gemiddeld zes keer per week gaat het nu nog mis: een gezellig potje voetbal loopt zo uit de hand dat spelers elkaar of de scheidsrechter te lijf gaan. De Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB) maakte de toenemende ongeregeldheden op het veld tot aandachtspunt en zag het aantal incidenten het afgelopen seizoen met bijna 10 procent dalen.

Reden voor een feestje is er echter niet.

28 november 1999. Voetbalclub Yasamspor uit Utrecht is op bezoek bij sportclub Nederhorst uit Nederhorst den Bergh. Acht minuten voor het einde van de wedstrijd slaat de vlam in de pan. Spelers van Yasamspor beginnen met bedreigingen aan het adres van de Nederhorstspelers. Daarop volgt een rel waar ook het publiek zich mee bemoeit. Er wordt geslagen en geschopt. Een speler van Nederhorst belandt op de grond waar hij in elkaar wordt geschopt. De wedstrijd wordt gestaakt.

De KNVB neemt de zaak in onderzoek, Yasamspor krijgt 250 gulden boete en de resterende acht minuten moeten worden overgespeeld. ,,Dat doen ze dan maar ergens anders'', reageerde burgemeester J. Goudberg van Nederhorst den Bergh destijds, die daarmee als eerste burgemeester in Nederland een amateurwedstrijd om veiligheidsredenen verbood. Hij deed dat op verzoek van sportclub Nederhorst die zich ernstig zorgen maakte over hun veiligheid. ,,Die kon ik niet garanderen omdat we hier niet de beschikking hebben over een enorme politiemacht. Ik hoop dat de KNVB nu begrijpt dat het zo echt niet langer kan en dat ze nu eens op gaan treden tegen dit soort incidenten'', aldus de burgemeester.

Volgens J. Gieske, woordvoerder van de KNVB, heeft de bond inderdaad actie ondernomen. Naast de bestaande tuchtcommissies die de gele en rode kaarten afhandelen, heeft elk district inmiddels een eigen molestatiecommissie. ,,Die behandelt op maandag alle incidenten en onderneemt actie naar aanleiding van een dergelijk incident. De commissies spreken niet alleen een straf uit, maar gaan ook bij de betrokken clubs op bezoek en proberen zo herhaling te voorkomen'', zegt J. Gieske.

Gieske ontkent dan ook dat de KNVB niet hard genoeg zou optreden tegen raddraaiers op het veld. ,,Wie als speler te maken krijgt met de molestatiecommissie kan in elk geval rekenen op een schorsing van minimaal twee maanden, meestal meer. Maar ook het royeren van spelers die zich misdragen, is met regelmaat aan de orde.'' Dit lik-op-stukbeleid van de KNVB lijkt te werken. Aanhoudende meldingen van ernstige incidenten op de Nederlandse velden waren voor de bond in 1997 aanleiding het aantal molestaties te gaan registreren. In dat seizoen (97/98) kwam het aantal molestaties uit op 329, wat neerkomt op ruim acht incidenten per speelweek. Een seizoen later bleef het aantal geweldsdelicten op de voetbalvelden nagenoeg gelijk, in de twee seizoenen daarna begon het te dalen tot 260 geregistreerde gevallen. Desondanks zijn er gemiddeld nog altijd ruim zes incidenten per speelweek.

Wie denkt dat het gebruik van geweld op de Nederlandse voetbalvelden is voorbehouden aan mannen komt bedrogen uit. Aan het begin van het seizoen vonden de dames van de Almeerse club AS80 het nodig om bij een voorsprong van 4-1 de scheidsrechter aan te vallen. Een penalty en het wegsturen van een speelster van de Almeerse club die een tegenstandster had geslagen, deden de vlam in de pan slaan. En dat gebeurt in de ogen van de KNVB nog net iets te vaak.

Vandaar dat de KNVB ondanks de bemoedigende cijfers geen enkele reden zag voor euforie. ,,Elk incident dat plaatsvindt op de Nederlandse velden is er een te veel. Wij blijven het huidige beleid verder ontwikkelen'', zegt Gieske. Nu werkt de bond aan de invoering van een speciale spelerspas waarmee de identiteit van spelers die zich misdragen beter kan worden vastgesteld. Zo komen spelers met een schorsing ook daadwerkelijk niet meer aan voetballen toe.

De proef met de pas wordt gehouden in het district West 2, hét probleemdistrict wanneer het gaat om ernstige incidenten. ,,Zeg maar het groot Randstedelijk gebied. Daar zitten dus veel clubs met leden uit de achterstandswijken tussen. Dergelijke wijken kennen veel problemen en die frustraties komen er op het veld blijkbaar nog eens uit. Het is ons inmiddels wel duidelijk geworden dat 95 procent van de mensen die zich op het voetbalveld misdragen, dat ook in het dagelijks leven doen'', aldus de KNVB-woordvoerder. Veel daders hebben al meer op hun kerfstok.

Op een paar vervelende clubs na, werken volgens Gieske de meeste voetbalverenigingen goed mee aan het bestrijden van geweld op de voetbalvelden. ,,Daar zijn ze ook bij gebaat, want uit de praktijk blijkt dat de clubs die regelmatig op een negatieve manier met hun naam in de krant komen, steeds minder leden krijgen.''

KNVB-woordvoerder Gieske wijst erop dat incidenten niet altijd geweldsdelicten zijn. ,,In een weekeinde worden zo'n dertigduizend voetbalwedstrijden gespeeld. Het aantal geweldsdelicten kun je in verhouding dus eigenlijk verwaarlozen. Een veel groter probleem bevindt zich in het grijze gebied. Schelden en bedreigen. Net zo ernstig, maar veel lastiger aan te pakken.'' Wanneer een scheidsrechter dergelijke overtredingen meldt, worden die bij nader onderzoek vaak door de betrokken voetbalclub ontkend.

Door de verruwing op de voetbalvelden neemt het aantal scheidsrechters in het amateurvoetbal in hoog tempo af. Op dit moment zijn naar schatting nog achtduizend arbiters wekelijks actief. Dat waren er ooit meer dan vijftienduizend. ,,Ik zal ongetwijfeld wel eens een onjuiste beslissing hebben genomen'', reageert een scheidsrechter die anoniem wil blijven. ,,Maar wedstrijden waarbij spelers en elftalleiding continu je manier van leidinggeven bekritiseren, meestal met het gebruik van scheldwoorden, ontnemen je al het plezier in de wedstrijd. Deze mensen vergeten blijkbaar dat jij ook gewoon op je vrije dag met je hobby bezigbent.''