De behoedzame operatie van Pervez Musharraf

De dreiging van India zet de president van Pakistan onder druk. Het land moet een tolerante Moslimstaat worden. Hoe ver kan Musharraf gaan?

In de ogen van het westen heeft de Pakistaanse leider Pervez Musharraf de afgelopen maanden alleen maar goede beslissingen genomen. Hij sloot zich na de elfde september razendsnel aan bij de internationale coalitie tegen terrorisme en keerde de Talibaan de rug toe. Bij het begin van de Amerikaanse bombardementen op Afghanistan voerde hij wijzigingen door in de legertop om, volgens analisten, fundamentalistisch gezinde elementen op een zijspoor te zetten. Ook trad hij hard op tegen anti-Amerikaanse betogers en legde hij leiders van grote fundamentalistische partijen als Jamaat-e-Islami (JI) en Jamaat-Ulema-e-Islam (JUI) huisarrest op.

De afgelopen weken, ten slotte, liet hij honderden leden van jihadistische groeperingen als Jaish-e-Mohammad en Lashkar-e- Toiba oppakken en sloot hun kantoren. Die islamitische strijdgroepen zijn volgens India verantwoordelijk voor `buitenlandse' terreur in Kashmir en voor de aanslag op het parlement in New Delhi.

Hoever kan de generaal gaan? Die vraag wordt misschien dit weekeinde al beantwoord als de Pakistaanse president Musharraf vanavond zijn als cruciaal aangekondigde toespraak tot de natie heeft gehouden over de hoog opgelopen spanningen om Kashmir. Dan wordt misschien ook meer duidelijk over de intenties van India: wil het grote buurland het conflict echt laten uitlopen op een oorlog dat zou dan de derde worden over de omstreden regio na de deling van het Indiase subcontinent in 1947 of neemt het alsnog genoegen met een openbare knieval van Musharraf.

Voor alle duidelijkheid: wat president Musharraf ook zal aankondigen over het beteugelen van terreur in Kashmir, die knieval zal nooit zo diep zijn dat Pakistan de `gerechtvaardigde' vrijheidsbeweging in Jammu en Kashmir de rug toekeert. De `K' in Pakistan staat voor Kashmir; elke Pakistaanse leider die die letter verspeelt, is ten dode opgeschreven.

,,Het wordt de hoogste tijd dat India erkent dat Musharraf zijn best doet. Musharraf is niet geïnteresseerd in oorlog. Hij wil Pakistan stabiliseren, religieus geweld uitbannen en de economie doen opleven. Maar hij moet wel in staat worden gesteld zijn gezicht te redden, anders vrees ik het ergste. Vergeet niet: de emoties over Kashmir lopen hoog op'', zegt een politiek analist in Islamabad.

Fundamentalistische leiders hebben deze week al aangekondigd dat Musharrafs dagen zijn geteld als hij hun steun aan de jihad in Kashmir onmogelijk maakt. Eén groepering, Hizbul Mujahideen, waarschuwde gisteren opnieuw dat wanneer zij door de Pakistaanse regering worden gedwongen haar leider aan India uit te leveren, zij dat zullen beschouwen als verraad. Maar de generaal zal daar niet zo van onder de indruk zijn. Na de volte face ten opzichte van de Talibaan en het recente optreden tegen de Kashmir-jihadisten zonder dat New Delhi duidelijke bewijzen op tafel heeft gelegd dat zij betrokken waren bij de aanslag op het parlement is luid geprotesteerd, maar kwam de positie van de president nooit in gevaar. Ook vanuit het leger, de machtsbasis van Musharraf en de zelfbenoemde hoeder van de natie, komen vooralsnog geen signalen van verdeeldheid.

Toch weet Musharraf dat hij behoedzaam moet opereren. Zijn missie om van Pakistan een fatsoenlijke, liberale en tolerante moslimstaat te maken (de president zal ongetwijfeld verwijzen naar het gedachtegoed van Mohammed Ali Jinnah, de stichter van de natie) is ook een pijnlijke gewetensoefening. De islamitische strijdgroepen zijn groot geworden ten tijde van oorlog in Afghanistan tegen de Sovjetbezetting. Met steun van de geheime dienst en het leger hebben ze hun werkterrein naar Kashmir verlegd om het aartsvijand India lastig te maken. De eigenzinnige jihadistische groepen zijn tot voor kort op zijn minst gedoogd op Pakistaanse bodem. Daaraan moet nu, in `het nationale belang' een einde komen.

Musharraf handelt, net als na de elfde september, onder grote internationale druk. Dat betekent niet dat hij niet oprecht is. Van de president, die een deel van zijn jeugd in Turkije heeft doorgebracht, is bekend dat hij voorstander is van Ataturks ideaal van scheiding van kerk en staat. Hij heeft gezien dat de tolerantie ten opzichte van de jihad-cultuur, onderwezen op talrijke madrassa's, heeft geleid tot meedogenloos sektarisch geweld, met name in Karachi. Buitenlandse investeerders zijn Pakistan ontvlucht. ,,We zijn bezig geweest elkaar af te slachten. En nu willen we het geweld en de terreur exporteren. Natuurlijk ziet de wereld ons als terroristen'', aldus de generaal. ,,De islam pretendeert de meest tolerante van alle geloven te zijn. Maar kijk wat ervan in Pakistan is terechtgekomen.''

Hij zei dat in een toespraak in Islamabad in augustus. Dat was vóór de elfde september. Vanavond zal hij herhalen dat Pakistaan de strijd tegen terrorisme onverminderd steunt. Maar hij zal ook laten weten dat India niet te ver moet gaan: de nucleaire kernmacht Pakistan wil geen oorlog, maar is volledig voorbereid zich te verdedigen.