Ascetische technocraat

In de regionale sjabloon past hij niet. Edmund Stoiber drinkt niet als een Beier en ziet er niet uit als een Beier. Hij is lang en slank, onder het zilvergrijze haar staat zijn blik meestal op ernstig tot zeer ernstig. Zijn `zuidelijke flair' beperkt zich tot de gewoonte om steevast 15 minuten te laat komen op afspraken. En als de sociale agenda van München of woonplaats Wolfratshausen het vereist wil hij zijn krijtstreep wel verruilen voor de plaatselijke klederdracht. Onmiskenbaar Beiers is eigenlijk alleen zijn tongval.

Edmund Stoiber, minister-president van Beieren en sinds gisteravond uitdager van bondskanselier Gerhard Schröder in de bondsdagverkiezingen van dit najaar, past op het eerste gezicht beter in de clichés van Pruisen. Hij heeft een voorliefde voor dikke dossiers, schuwt lange werkdagen niet. Sport – fietsen en skiën – houdt hem fit. Hij tankt bij tijdens een hazenslaapje in de auto. Hij wekt niet de indruk veel tegenspraak te dulden.

De minister-president van Beieren is een ascetische technocraat; voor Edmund Stoiber geen wildschuimend bier.

Toch staat er vrijwel uitsluitend Beieren op zijn CV. Geboren op 28 september 1941 in Oberaudorf, gemeente Rosenheim. Rooms-katholiek. Getrouwd in 1968, vader van drie kinderen. Studie aan de Universiteit München, rechten en politicologie, daarna wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit Regensburg. Sinds 1974 lid van het Beierse parlement.

Het politieke vak leerde hij op schoot bij de legendarische Franz Josef Strauss, in 1980 de eerste CSU-politicus die als lijsttrekker voor de christen-democratische zusterpartijen CDU/CSU de verkiezingen inging. En hopeloos faalde. De verkiezingscampagne was destijds in handen van secretaris-generaal van de CSU, Edmund Stoiber. Zijn carrière kwam pas goed van de grond met de dood van Strauss in 1988.

Stoiber profileert zich graag als manager, als CEO van de meeste succesvolle van de zestien Duitse deelstaten. De werkloosheid in Beieren is met 5 procent bijna de helft van het landelijk gemiddelde. De criminaliteit is er laag, het aantal opgehelderde misdrijven hoog. Stoiber trekt dat succes graag naar zich toe. Enig recht van spreken kan hem niet worden ontzegd: hij regeert de deelstaat al sinds 1993, sinds 1994 met een absolute meerderheid voor zijn partij.

De succesformule Beieren heeft naast economische voorspoed nog een tweede component. Beieren paart vooruitgang aan het behoud van traditionele, vaak christelijke, waarden, een symbiose bekend onder de slogan Laptop und Lederhose.

De instroom van al te veel buitenlanders bedreigt die idylle. Stoiber is dan ook een hartstochtelijk voorvechter van een beperkte immigratie en fel tegenstander van de nieuwe immigratiewet van de regering-Schröder. In zijn eerste vraaggesprekken als uitdager van Schröder kondigde Stoiber bovendien aan als kanselier onmiddellijk de eco-belasting te zullen afschaffen en meer geld voor het leger vrij te willen maken. Ook het besluit van de roodgroene regering om uit kernenergie te stappen wil Stoiber subiet terugdraaien.

Edmund Stoiber is het type politicus dat eerder wordt gewaardeerd dan bemind. Legendarisch zijn Stoibers lange hitsige toespraken. Daarin valt dan zo vaak het woordje `uiteraard', dat zelfs politieke vrienden hem als betweterig bekritiseren. In de politieke arena van München kwamen onder Stoiber zo veel partijgenoten ten val dat hem het etiket `blonde guillotine' werd opgeplakt.

Stoiber gold eigenlijk al jaren als Kanzler-fähig. Toch hield hij suggesties in die richting altijd verre van zich. Zijn levenswerk gold Beieren, dat wist iedereen. Aan waaghalzerij op het nationale toneel had hij geen behoefte. Bovendien zag echtgenote Karin niets in een verhuizing naar het verre Berlijn. Uiteindelijk is hij toch door de knieën gegaan. Onder druk van partijgenoten, gedreven door ambitie. Als lijsttrekker moet Stoiber nu overeind zien te blijven in het noorden en het oosten, in deelstaten waar het (mannen)netwerk van de CSU niet dag en nacht paraat staat.