`Technisch akkoord' over deelname JSF

De betrokken ministers in het kabinet zouden vanmorgen naar verwachting een `technisch akkoord' bereiken over Nederlandse deelname aan de ontwikkeling van de Amerikaanse Joint Strike Fighter (JSF).

Dat hebben bronnen rondom het kabinet vanmorgen laten weten. De JSF is een van de kandidaten voor de opvolging van de F-16.

Dit zou betekenen dat de betrokken bewindslieden Kok, Jorritsma, Borst, Van Hoof en Zalm het definitieve bod van de Nederlandse industrie, die graag mee wil bouwen aan de JSF, hebben geaccepteerd en geen financiële bezwaren meer hebben tegen deelname. Daarmee is niet gezegd dat het kabinet uiteindelijk ook politiek akkoord zal gaan. Met name de PvdA zou nog twijfelen.

De Nederlandse industrie denkt voor miljarden euro's aan orders te kunnen binnenslepen als de JSF eenmaal vanaf 2010 door Lockheed Martin zal worden gebouwd. Voorwaarde hiervoor is deelname aan de zogenaamde SDD-fase (system-development and demonstration-fase) van het gevechtsvliegtuig. De industrie zou naar verluidt voor 450 miljoen euro willen bijdragen. De andere helft van het SDD-`ticket' van 900 miljoen euro zou voor rekening van de staat komen. ,,Deelname kán dus binnen de financiële regels'', zei een ingewijde vanmorgen. ,,De vraag is nu: wíllen we het ook?''

De Koninklijke Luchtmacht wil zijn 138 F-16's vanaf 2010 vervangen. Met de aanschaf ervan is een bedrag van circa vijf miljard euro gemoeid, wat de opvolger van de F-16 de grootste Defensie-order uit de geschiedenis maakt. Vanwege de hoge kosten betekent een besluit tot deelname aan de SDD-fase van de JSF tevens nú al een keuze voor het Amerikaanse toestel, en niet voor Europese concurrenten als de Eurofighter en de Rafale, zo heeft Defensie al laten weten.

Met name het ministerie van Financiën had tot enkele weken geleden grote bezwaren tegen de relatief gering bijdrage van de industrie. Bronnen rondom het kabinet noemden met name de te rooskleurige verwachting van het aantal te bouwen toestellen, het grote valuta-risico en de onzekerheden over de uteindelijke kosten van de ontwikkelingsfase (die zal leiden tot een veel duurder toestel voor Defensie) als belangrijkste bezwaren van Financiën.

Na het laatste bod van de industrie, dat gisteren na gesprekken met Jorritsma en Van Hoof tot stand kwam, heeft Financiën zijn bezwaren laten varen, al blijft er volgens een ingewijde ,,een zeker financieel risico'' aan deelname kleven. Hij zegt dat ,,de ontwikkelingskosten altijd duurder uitvallen dan je denkt''.

Een van de oplossingen om het risico voor de staat te verkleinen is het opstellen van een deel van de begroting in euro's in plaats van in dollars. Daarmee vervalt het valuta-risico. De politieke vraag of Nederland wel moet willen deelnemen aan de ontwikkeling van de JSF, moet nog beantwoord worden. Daar wil het kabinet uiterlijk 25 januari over beslissen, mede onder druk van de Verenigde Staten, die deze maand duidelijkheid willen van Nederland.

Naar verluidt houdt premier Kok nog altijd bezwaren tegen deelname aan ontwikkeling en zou hij liever kiezen voor ,,een aanschaf van de plank''. Kok ziet zich hierin gesteund door het Centraal Planbureau, dat onlangs berekende dat het kopen van een kant-en-klare JSF over een aantal jaren beter te verdedigen is dan de financiële risiso's van de ontwikkelfase.