Sigaretten en bier om op de been te blijven

De Dakar-rally is een continubedrijf. Als de coureurs 's nachts een tukje doen, zijn anderen hard aan het werk. Dankzij brommende generatoren baadt de zandvlakte in een zee van licht.

Tichit, kwart voor vier 's morgens. In het middeleeuwse woestijndorp in Mauretanië genoteerd op de monumentenlijst van de Unesco brandt geen enkel lampje. Af en toe balkt een ezel, verder is het stil. Tot de gebedsoproeper zijn dorpsgenoten bij het ochtendgloren wekt, slaapt Tichit.

Maar driehonderd meter buiten het dorp, in het bivak van de Dakar-rally, is het in het holst van de nacht een drukte van belang. Tientallen monteurs zijn aan het sleutelen, van een afstandje gadegeslagen door met karabijnen gewapende militairen. Brommende generatoren maken het mogelijk dat de zandvlakte baadt in een zee van licht.

Met een mijnwerkerslamp op zijn voorhoofd kruipt Yoshimasa Sugawara onder zijn zilveren truck vandaan. De 60-jarige Japanner is bezig aan zijn twintigste Dakar-rally, hij slaapt straks thuis wel. ,,De sigaretten en het bier, die houden mij op de been'', zegt Sugawara.

De Franse mecaniciens die de motor vervangen van de Mitsubishi van de Israëlische broers Eran en Nir Birkat hebben geen tijd voor grapjes. De drie monteurs vloeken. Het steekwagentje met het nieuwe motorblok blijft steeds in het zand steken.

Ook de catering is op het vroege uur al in bedrijf. Drie vrouwen bereiden het ontbijt voor. In de keuken wacht een kok op late binnenkomers die nog trek hebben in een bord couscous. Want al ging de twaalfde etappe woensdag vanaf zeven uur 's morgens van start, bijna een etmaal later zijn nog zes motorrijders, zestien auto's en twaalf trucks op pad.

Voor deze onfortuinlijke deelnemers zijn nog heel veel medewerkers van het organiserende bureau TSO druk in de weer. De vrachtwagens met vaten benzine op het parcours blijven bemand tot de allerlaatste deelnemer is gepasseerd. Jeeps van de medische hulpdienst Fidelia rijden over het parcours. En twee van de drie bezemwagens proberen in het donker nog de motoren van gestrande deelnemers op te pikken.

De coördinatie van de nachtploeg gebeurt vanuit de Antonov van de wedstrijdleiding. Tussen de computers en communicatieapparatuur in de buik van het Russische transportvliegtuig houdt Etienne Lavigne de wacht. ,,Controleren, dat is mijn werk. Hoe gaat het met de deelnemers, zijn ze wel in veiligheid, daar zie ik op toe.''

In een logboek noteert de directeur logistique alles wat passeert. Per voorval twee regels met wat cijfers en steekwoorden. Het zijn soms drama's op mini-formaat. Neem het geval Luca Aretini. Om twee uur 's nachts activeerde de Italiaanse motorrijder zijn balise, het noodbaken dat elke deelnemer bij zich heeft. Lavigne stuurde een jeep op onderzoek uit. Maar tussen de hoge duinen konden de hulpverleners zelfs met vuurpijlen de motorrijder niet vinden. Lavigne maakt zich niet ongerust. ,,Als deelnemers extreem moe zijn en in de woestijn verdwalen, worden ze soms bang.''

Om tien voor vijf gaat de telefoon. De Tunesische Hench Chaoud passeert met haar auto de finish, bijna zeventien uur nadat ze is vertrokken. Als Lavigne met een roze viltstift haar naam op het aankomstformulier doorstreept, zegt hij: ,,Over vierenhalf uur begint de volgende etappe. Dat wordt een korte nacht.''

Hij begrijpt wel wat de deelnemers drijft, zegt Lavigne. ,,In onze westerse wereld is alles geregeld, verzekerd en aan wetten gebonden. Dakar is het ultieme avontuur. In de woestijn je leven riskeren, iets zeer moeilijks ondernemen, iets onmogelijks, dat is wat de deelnemers zoeken.''

Zelf voelt de 39-jarige Fransman geen verlangen de rally te rijden. ,,Ik heb in mijn leven veel gevaarlijke dingen gedaan. In 1978 werkte ik bijvoorbeeld in Afghanistan als hulpverlener. Ook heb ik bergen beklommen en marathons gelopen. Maar de rally is mij te lawaaiig en te druk. Waar ik van geniet is de voorbereiding. Met z'n vieren in september in twee jeeps het parcours uitzetten. Dát is pas mooi. Ik wil alleen zijn in de woestijn, zonder noodbaken en zonder reddingshelikopter.''