De i zit in de maand

Verse groenten zijn belangrijk als de r in de maand zit. Helaas kruipt nu ook de i in de maand, en dat is de i van inflatie. Een komkommer van 2 euro zorgde de afgelopen week in veel groentewinkels voor een bedremmelde stilte. 2 euro? Komkommer?

Vorig jaar had Nederland, door speciale omstandigheden, een gemiddelde inflatie van 4,5 procent, met een piek van 4,9 procent in april en mei zo berichtte het CBS vanmorgen.

Dat speciale effect werkt zo: vorig jaar werd het btw-tarief voor luxegoederen opgehoogd van 17,5 procent naar 19 procent. Ook de energiebelasting, de `ecotax' werd fors verhoogd. Het CBS heeft berekend dat de belastingmaatregelen voor tussen de 0,9 procentpunt en 1,0 procentpunt inflatie hebben gezorgd.

De belastingverhogingen waren het wisselgeld voor de verlaging van de inkomstenbelasting bij de introductie van het nieuwe belastingplan per 2001. Na de tijdelijke opwaartse vertekening van de consumentenprijzen zou, zo werd gedacht, per 2002 weer een terugkeer naar een gangbare inflatie van zo'n 2 procent moeten plaatsvinden.

Reken daar niet meteen op.

In vrijwel heel Europa daalt de inflatie, behalve hier. Vanmorgen werd bekend dat de inflatie over december opliep van 4,2 naar 4,4 procent. Wie van dat decembercijfer het speciale effect van 1 procentpunt aftrekt, komt nog steeds op een inflatie van 3,4 procent. Daarmee gaan we dus 2002 in.

Wat gebeurt er verder in januari? De benzineprijzen, die in december werden opgestuwd door een ongelukkige vergelijking met een laag niveau in december 2000, kunnen neerwaartse druk op de inflatie uitoefenen. Daar staat tegenover het huidige komkommer-effect. Door misoogsten in Spanje zijn verse groenten fors in prijs gestegen. Groenten wegen voor 1,4 procentpunt in het bestedingsmandje van de consument, een prijsstijging van zeven procent levert dus al 0,1 procent extra inflatie op.

Hoewel de energieprijzen op de wereldmarkt flink gedaald zijn, loopt de gasprijs, door de dempende methode waarmee die wordt vastgesteld, kans per januari toch te worden verhoogd, of in ieder geval niet te dalen.

En dan is er nog de euro. Het CBS heeft nog eens onderzoek gedaan naar euro-gerelateerde prijsstijgingen over 2001, en geen bewijzen gevonden. Dat betekent niet dat er deze maand geen prijsverhogingen zijn geweest door afrondingen naar boven, bijvoorbeeld in de horeca.

Samen geeft dat alles het risico dat de terugkeer naar 2,25 procent gemiddelde inflatie over 2002, zoals het Centraal Planbureau voorspelt, op zijn minst niet direct in de huidige januarimaand zal zijn begonnen. De inflatie in januari 2002 maakt nog steeds grote kans te beginnen met een dikke drie voor de komma. En dat is veel te hoog.