Zimbabwe staat voor keuze: `Bob' of bloed

Het leger in Zimbabwe accepteert geen overwinning van de oppositie bij de komende presidentsverkiezingen. ,,Mijn God, heb meelij met mijn arme volk''

'Bob' of bloed? Dat is de keus die Zimbabwe rest bij de komende presidentsverkiezingen. `Bob' is `kameraad Bob', zoals hij door het politburo van zijn regeringspartij Zanu-PF nog steeds wordt genoemd. Alias Robert Mugabe, 77 jaar, president, al sinds de onafhankelijkheid in 1980 de onaantastbare leider van zijn land.

Bloed is er de afgelopen twee jaar al gevloeid sinds Mugabe zijn eerste politieke nederlaag leed bij een referendum over een nieuwe grondwet. Zeker tachtig mensen werden vermoord, duizenden mensen werden in elkaar geslagen, tienduizenden landarbeiders werden verjaagd. Maar het bloed dat is verspild, zal maar een druppel zijn vergeleken bij de golf die het land dreigt te overspoelen bij een verkiezingsnederlaag van Mugabe. Dat maakte het leger gisteren nog eens duidelijk, vlak voordat de regering de verkiezingsdata bekend maakte: 9 en 10 maart.

,,De veiligheidsorganisaties zullen alleen de politieke leiders steunen die de waarden, tradities en overtuigingen respecteren van de duizenden die hun leven hebben gegeven voor de zwaarbevochten onafhankelijkheid van Zimbabwe'', zei de commandant van de strijdkrachten, generaal Vitalis Zvinavashe, in een verklaring. ,,Iemand met een andere agenda zullen we niet accepteren.'' In nauwelijks verhulde bewoordingen zei hij daarmee dat de strijdkrachten een overwinning van oppositieleider Morgan Tsvangirai niet zullen toleren. Tsvangirai, de voorman van de Beweging voor Democratische Verandering (MDC) heeft niet meegevochten in de bevrijdingsoorlog omdat hij de kost voor zijn uitgebreide familie moest verdienen. In de regeringspropaganda wordt hij afgeschilderd als een lakei van het neo-koloniale Groot-Brittannië en smalend de `Rhodesiër' genoemd.

Vertegenwoordigers van de regeringspartij bereiden hun aanhang al maanden voor op de `Derde Chimurenga', een derde bevrijdingsoorlog. De staatstelevisie zendt bijna dagelijks nostalgische filmpjes uit van de guerrillastrijd tegen het blanke minderheidsregime van Ian Smith in de jaren zestig en zeventig. Mugabe heeft het afgelopen jaar zijn presidentieel paleis laten versterken om bestand te zijn tegen een belegering en bombardementen. Op het partijcongres eind december riep hij zijn volgelingen op zich op te maken voor ,,een fysiek gevecht'' tegen de oppositie die hij al eerder als terroristen had gebrandmerkt.

Zich vastklampend aan zijn tanende macht ontwikkelde de president de afgelopen twee jaar een wanhoopsoffensief van politiek geweld dat tijdens de feestdagen opnieuw zes levens heeft gevergd. Veteranen van de bevrijdingsoorlog, aangevuld met militante jongeren, gunde hij de vrije hand bij het bezetten van de grote landerijen die in het bezit zijn van blanke boeren. Onder het mom van een gerechtvaardigde landhervorming zaaien ze angst en terreur. Ze mishandelen, martelen, intimideren, ontvoeren en moorden, niet gehinderd door de politie, juist steeds vaker gesteund.

Onder deze omstandigheden is het een wonder dat de prille MDC anderhalf jaar geleden toch nog 57 van de 150 zetels bij de parlementsverkiezingen wist te winnen. Maar de onderdrukking is sindsdien sterk verhevigd. Onafhankelijke rechters zijn verjaagd en door paladijnen van Mugabe vervangen. Onafhankelijke journalisten worden bedreigd of gearresteerd.

In de aanloop naar de verkiezingen offert Mugabe deze maand ook zijn laatste democratische façades op. In flagrante strijd met de procedures jaagt de regering drie omstreden wetten door het parlement die miljoenen burgers buitenspel zetten bij de verkiezingen, de vrijheid van meningsuiting sterk beperken en de politie vergaande bevoegdheden geven om op te treden tegen de oppositie. Als er nog twijfel bestond, dan is die nu weggenomen: vrije en eerlijke presidentsverkiezingen in de huidige situatie zijn onmogelijk.

Westerse landen die de druk op Zimbabwe na de elfde september lieten verslappen, trekken de teugels de laatste maanden sterk aan. De VS hebben sancties aangekondigd als Mugabe doorgaat met zijn politiek geweld en ook de Europese Unie bereidt sancties voor. De Gemenebest maakt zich op voor een schorsing van Zimbabwe en ook de buurlanden in Zuidelijk Afrika komen volgende week maandag bijeen om zich te buigen over de zorgelijke politieke situatie in Harare. Maar politieke analisten in Harare waarschuwen dat die buitenlandse druk de bunkermentaliteit van Mugabe en consorten alleen maar versterkt. Zij wanen zich opnieuw de guerrillastrijders die ze ooit waren, in oorlog met de hele wereld, en hun onverzettelijkheid neemt toe. Staat Zimbabwe aan de vooravond van een bloedbad? Een Zimbabweaanse columnist sloot deze week af met een noodkreet: ,,Mijn God, heb meelij met mijn arme volk''