Hongarije voert omstreden `statuswet' minderheden uit

In het Hongaarse parlement is vandaag de eerste Hongaarse identiteitskaart gepresenteerd voor Hongaren over de grens. De kaart is het praktische gevolg van de invoering per 1 januari van de `statuswet' voor de ruim drie miljoen Hongaren die in Roemenië, Slowakije, Joegoslavië, Oekraïne, Kroatië en Slovenië wonen. Slowakije weigert uitvoering te geven aan de wet die door de regering in Bratislava als onwettig wordt beschouwd omdat Hongarije zich bevoegdheden aan zou matigen op Slowaaks grondgebied.

De introductie van de identiteitskaart is een grote gebeurtenis in de Hongaarse hoofdstad. ,,Tachtig jaar lang hebben we moeten wachten op een juridische band tussen de uiteengerukte delen van het Hongaarse volk, op het herstel van banden tussen de Hongaren binnen de landsgrenzen en daarbuiten'', aldus premier Viktor Orbán. Volgens hem staan de Hongaren in de buurlanden in de rij voor de Hongaarse identiteitsbewijzen, die recht geven op seizoenarbeid in Hongarije en sociale, medische en educatieve ondersteuning.

Leiders van de Hongaarse minderheden in de buurlanden bevestigen dit beeld. Vooral oudere Hongaren tonen belangstelling voor het Hongaarse document. ,,Een stokoude man vertelde me dat het hem niet om de materiële voordelen gaat. Hij wil zijn nieuwe Hongaarse identiteitsbewijs gewoon alleen maar vasthouden, samen met zijn bijbel'', vertelde de Sloveense Hongaar Tomka op een bijeenkomst van Hongaarse leiders in de hoofdstad.

Hongarije moest in 1920 als verliezer in de Eerste Wereldoorlog tweederde van zijn grondgebied afstaan aan de buurlanden. Daardoor kwamen miljoenen Hongaren buiten de landsgrenzen te wonen. Vorig jaar nam het parlement met overweldigende meerderheid de statuswet aan die voor het eerst sinds 1920 de Hongaren over de grens een wettelijke status geeft in de Hongaarse samenleving.

Slowakije weigert aan de invoering van de Hongaarse wet mee te werken. De regering in Bratislava, waarin overigens ook de Slowaakse Hongaren vertegenwoordigd zijn, noemt de wet onwettig. De Slowaken maken vooral bezwaar tegen het Hongaarse voornemen om ouders die twee of meer kinderen naar Hongaarstalige scholen sturen speciale kinderbijslag te geven. Slowakije wenst uitgesloten te worden van de Hongaarse wet. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Mártonyi verklaarde echter dat dit onmogelijk is `omdat de wet al in gang is getreden'.

Een conflict met Roemenië wist Boedapest op het laatst te voorkomen door de Hongaarse arbeidsmarkt pro forma open te stellen voor Roemeense arbeidskrachten. Net als Bratislava noemde Boekarest de wet in eerste instantie discriminatoir. Het ging daarbij vooral om het feit dat Roemeense Hongaren drie maanden per jaar in Hongarije mogen werken en andere Roemenen niet. Afgesproken is dat alle Roemenen mogen proberen jaarlijks drie maanden in Hongarije te werken.