Duitsland tobt met werklozen

De Duitse werkloosheid stijgt weer en dat is vervelend voor de regering in het verkiezingsjaar. De maatregelen voor extra banen helpen weinig.

Bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) wordt er zichtbaar zenuwachtig van. Aan het begin van het verkiezingsjaar stijgt de Duitse werkloosheid gestaag in de richting van vier miljoen, maar liefst 500.000 werkzoekenden méér dan de kanselier had beloofd. De roodgroene coalitie in Berlijn is daarom koortsachtig op zoek naar maatregelen om op korte termijn meer mensen aan het werk te helpen en zo de oppositie de mond te snoeren.

Gisteren greep de kanselier de presentatie van de jongste werkloosheidscijfers – december 3,943 miljoen – aan voor een curieus-korte persconferentie. De cijfers waren ,,duidelijk te hoog'', de kanselier was ,,bedrukt''. Veel meer had hij nog niet te bieden. Vandaag en morgen komen parlementariërs van de regeringsfracties bijeen om over de arbeidsmarkt te beraadslagen. Begin volgende week wil de regering dan met concrete voorstellen komen.

In karige statements gaf Schröder aan in welke richting de oplossing wordt gezocht. De regering zou met overheidsinvesteringen de belabberde conjunctuur een handje willen helpen, zonder overigens begrotingstekort en staatsschuld op te jagen. Ook denkt de regering na over maatregelen om aan de onderkant van de arbeidsmarkt de overstap van uitkering naar laagbetaald werk aantrekkelijker te maken. Ter discussie staan verschillende methoden om de sociale premies voor mensen met een laag inkomen te verlagen zodat er netto meer overblijft en het verschil tussen uitkering en inkomen aantrekkelijker wordt. Dat kan door de werkgever te subsidiëren of door de werknemer direct een tegemoetkoming te geven voor zijn sociale lasten en het kindergeld te verhogen, het zogenoemde combiloon.

Kleinschalige experimenten op dit gebied in Brandenburg en Mainz waren een succes, maar voor een grootschalige aanpak deinsde de regering tot nu toe terug. De kosten en de bureaucratie zouden in geen verhouding staan tot het nieuwe aantal werkenden. Volgens de bonden zal een landelijke invoering van het combiloon op zijn best 10.000 tot 50.000 mensen aan een baan helpen.

De belangrijkste directe maatregel om de arbeidsmarkt te ondersteunen die de regering-Schröder tot dusver heeft genomen is de zogenoemde Job-Aktiv-wet. De wet geeft arbeidsbureaus meer armslag om actief te bemiddelen en moedigt werkgevers aan personeel in een vroeg stadium om te scholen om werkloosheid te voorkomen. Probleem: de wet is niet ambitieus genoeg. Gemiddeld zat een werkloze vorig jaar 34 weken zonder werk. De nieuwe wet zal dat hooguit met een week verkorten. Bovendien is de vraag welke banen de 3.000 nieuwe arbeidsbemiddelaars aan de man moeten brengen. Tegenover 4 miljoen geregistreerde werklozen en 2,7 miljoen uitkeringsgerechtigden staan slechts 400.000 vacatures gemeld.

Vakbonden, werkgevers, politici en specialisten buitelen daarom over elkaar met recepten en goede raad. Schröders coalitiepartner Bündnis 90/de Groenen wil op korte termijn 500 miljoen euro inzetten om deeltijdwerk te bevorderen en langdurig werklozen te helpen. De bonden willen dat de regering wettelijk een einde maakt aan het alsmaar stijgende aantal overuren dat in Duitse ondernemingen wordt gemaakt. De werkgever zien daar niets in omdat er onvoldoende juist gekwalificeerde arbeidskrachten beschikbaar zouden zijn. Zij grepen de nieuwste cijfers aan om de in hun ogen exorbitante looneisen van de bonden – tot 7 procent – aan te vallen. De oppositie ziet het debat over de treurige werkloosheidscijfers en de speurtocht naar effectieve maatregelen intussen met nauwelijks verholen vreugde aan en slijpt de messen.