Stroom van ellende in Belgisch raadsel

Het is te merken dat er door Ilse Somers en debuterend regisseur Rudi Van Den Bossche zes jaar is geschaafd aan het scenario van de Belgisch-Nederlandse coproductie Olivetti 82. De gelijknamige, deels autobiografische theatermonoloog van Eriek Verpale behoefde een filmische aanpak, hetgeen bereikt werd door het verhaal van de hoofdpersoon (Dirk Roofthooft) in flashback te vertellen tijdens een politieverhoor.

Het is een ongelooflijke, melodramatische geschiedenis over een misfit: zoon van een Canadese soldaat, die later joods blijkt te zijn, met een door zigeuners vermoord halfzusje en een ongelukkig huwelijk. Het politieonderzoek moet vaststellen of de verdachte werkelijk akelige dingen met zijn dochter heeft uitgehaald. De een en al kunstmatigheid ademende film, kiest ook voor een cerebrale oplossing van het raadsel: het beeld laat een waarheid zien die tegengesteld is aan de mededelingen op de geluidsband. Of de kijker beeld of geluid meer vertrouwt, ligt aan hem, en zorgt voor het spannendste moment in een film, die overigens mank gaat aan overdaad.

Is het al moeilijk om sympathie op te vatten voor Roofthoofts personage, de niet te stelpen stroom van ellende zorgt ervoor dat identificatie vrijwel onmogelijk wordt. Soms kun je ook te lang aan een scenario werken, zou je bijna denken. Hoewel Olivetti 82, vernoemd naar de gelijknamige typemachine, gefinancierd werd volgens de fiscaal gunstige Nederlandse c.v.-constructie, zijn inhoud, vorm en acteurs overwegend Belgisch.

Op de aanwezigheid van enkele acteurs in bijrollen na (Gijs Scholten van Aschat als orthodoxe jood, Rifka Lodeizen) was alleen het bijzondere, zorgvuldig geconstrueerde, maar wederom artificiële camerawerk in handen van de Nederlanders Richard van Oosterhout en Goert Giltaij. Als de ruigheid van veel recente Vlaamse films afwijkt van de gemiddeld bravere Noord-Nederlandse vormgeving, dan bezorgt Olivetti 82 de kijker het slechtste van de twee werelden: een morsige, deprimerende werkelijkheid gevat in academische, de ontoegankelijkheid verhogende kaders.

Olivetti 82. Regie: Rudi Van Den Bossche. Met: Dirk Roofthooft, Hilde Heijnen, Ingrid De Vos, Hans De Munter, Peter Gorissen, Gijs Scholten van Aschat, Rifka Lodeizen, Herbert Flack. In: The Movies, Amsterdam; Cinerama, Rotterdam; Babylon, Den Haag; Lux, Nijmegen.