Politieke druk VS bij koop JSF

De Amerikaanse industrie probeert in de eerste plaats met politieke argumenten Nederland te bewegen de Joint Strike Fighter (JSF) te kopen, ter vervanging van de F-16-gevechtsvliegtuigen. Dat blijkt uit een vertrouwelijke brief van de leider van het JSF-project aan minister Jorritsma (Economische zaken). ,,Alleen de JSF'', aldus dit schrijven van 10 december 2001, maakt het mogelijk dat Nederland en de Verenigde Staten ,,in de toekomst schouder aan schouder staan in verdere conflicten''. Tom Burbage, general manager van het JSF-project bij de Lockheed-fabrieken, noemt dit ,,het eerste en voornaamste'' argument.

De Amerikaanse staat en Lockheed, zo blijkt uit de brief, garanderen de Nederlandse industrie voor acht miljard dollar aan orders in het kader van het JSF-project, indien Nederland op korte termijn `instapt' met een overheidsinvestering van 800 miljoen dollar. Voorwaarde is dan wel dat van het JSF-gevechtsvliegtuig wereldwijd ten minste zesduizend stuks worden verkocht – meer dan er thans van de F-16 vliegen.

Minister Jorritsma en staatssecretaris Van Hoof (Defensie) doen morgen een ultieme poging de Nederlandse industrie te bewegen een groter financieel risico in het JSF-project te nemen, aldus Haagse bronnen. Minister Zalm (Financiën) heeft er bezwaar tegen gemaakt dat het bedrijfsleven vooralsnog zelf slechts 92 miljoen dollar in het project wil investeren. Bovendien wil de industrie dat de Nederlandse staat dat bedrag voorschiet, en dat De Nederlandsche Bank het valutarisico dekt. De industrie zou het voorschot dan over een periode van dertig jaar terugbetalen.

Zalm maakt ook bezwaar tegen het voornemen deze terugbetalingen (aan de hand van 3 procent van de JSF-gerelateerde omzet) door te berekenen aan de Amerikanen, waardoor de aanschafprijs van de JSF een stukje stijgt en de Nederlandse staat te zijner tijd – als koper van de vliegtuigen – toch weer deels voor die 92 miljoen dollar opdraait. [Vervolg JSF: pagina 6]

JSF

Morgen voorstel

[Vervolg van pagina 1] Onder de ondernemers die morgen met Jorritsma en Van Hoof onderhandelen zijn A. Veenman (Stork-vliegtuigbouw), A. Peels (Thales-Nederland, de vroegere Hollandse Signaal), J. van den Nieuwenhuyzen (RDM-Holding) een een lagere directeur van Philips. De bedoeling is dat vervolgens vrijdag, in de marge van de ministerraad, door de meest betrokken bewindspersonen een definitief voorstel voor de ministerraad van 18 of 25 januari wordt voorbereid. Ook Burbage wijst er in zijn brief op, dat als Nederland wil deelnemen aan het JSF-project op de thans voorgestelde `level-2'-basis er op zeer korte termijn een beslissing moet worden genomen.

Andere mogelijke opvolgers van de F16, de Franse Rafale en de Brits-Duitse Eurofighter, lijken in de gedachtevorming van de betrokken bewindslieden op dit moment geen rol te spelen. Voor de Tweede Kamer, die voor het laatst dit najaar summier werd geïnformeerd over de mogelijke vervangers van de F16, is dit een verrassing.

De PvdA is van mening dat over een Nederlandse deelname aan het JSF-project niet op verantwoorde wijze binnen enkele weken kan worden besloten.