Maria verschijnt in straatarm Liverpool

Alle katholieke moeders zien eruit als Maria, behalve de moeder van Liam, die ziet eruit als een naakt van Vermeer, zoals ze uit het badwater rijst en haar zoontje een gestolen blik gunt op haar zijdezachte lichaam. Over kunst en erotiek leren ze niet op de school van Liam, want die horen tot de zonden die de spijkers dieper in de handen van Christus drijven, zoals de juffrouw preekt. Het katholicisme is hardvochtiger dan de economische omstandigheden van deze arbeiderszoon. Het is een verwarrende wereld voor een achtjarige, in deze door Stephen Frears oorspronkelijk voor de televisie geregisseerde film.

Het semi-autobiografische scenario kwam van Jimmy McGovern, die eerder een priester liet tobben met zijn homoseksualiteit in Priest. Na anderhalf jaar geleden te zijn vertoond op het Filmfestival Venetië werd Liam een bioscoopuitbreng waardig gevonden. Aan het televisie-format weet de film echter niet helemaal te ontsnappen. Het idyllische modderbruin van de crisisjaren in Liverpool is getoonzet volgens de normen van verantwoord BBC-kostuumdrama. Ook weinig verrassingen kent het in anekdotische episoden vertelde verhaal van een havenarbeider die werkloos wordt en zich uit frustratie over de goedkope Ierse arbeidskrachten en de joodse havenbaron die hij daarvoor verwantwoordelijk acht, tot de fascisten wendt. Ian Hart speelt hem als iemand die niet alleen maar zielig is en daarom begrijpelijk. Hij maakt zijn overgave aan een foute politiek ook begrijpelijk door het gewoon een koppig-foute keuze te laten zijn. Het is niet eenvoudig om een hoofdpersoon zo, zonder eendimensionale moraal te laten veranderen van slachtoffer in dader.

Als zelden verfilmd hoofdstuk uit de Engelse geschiedenis had je desondanks mogen verwachten dat de regisseur die in zijn vroegere films My Beautiful Laundrette en The Snapper zo goed overweg kon met die rare wisselwerking tussen het persoonlijke en het politieke, wat scherper uit de hoek was gekomen. Al is Liam bijvoorbeeld weer stukken beter dan de vergelijkbare verfilming door Alan Parker van Angela's Ashes.

Alleen in de openingsbeelden, waarin de uit schroom voor zijn gestotter spraakloze titelfiguur zijn ouders gadeslaat die oud en nieuw vieren heeft Frears de juiste toon te pakken. Tussen de spijlen van de trap en door het raam van een afgeladen pub kijken de kinderen naar hun feestvierende ouders. Alles is mogelijk want met het nieuwe jaar is ook de wereld weer schoongewassen - tot het katholieke liedje wordt beantwoord met een politiek gezang.

Liam. Regie: Stephen Frears. Met: Ian Hart, Claire Hackett, Anthony Borrows, Megan Burns, David Hart, Anne Reid, Russel Dixon. In: Calypso, Amsterdam; Lux, Nijmegen; Lantaren/Venster, Rotterdam.