Jennifer Jason Leigh

In de reeks profielen van eigentijdse sterren deze week Jennifer Jason Leigh, die na een reeks opvallende rollen van ongrijpbare meisjes nu de hoofdrol speelt in het mede door haarzelf geregisseerde The Anniversary Party.

De populistische Amerikaanse criticus Rex Reed typeerde haar personages als `sluts and nuts' (hoeren en gekken), anderen noemden Jennifer Jason Leigh `de postmoderne Meryl Streep'. In interviews verzekerde ze keer op keer dat `gewone rollen' haar niet zo liggen, en bewees dat overtuigend in haar minst geslaagde prestatie, als het vriendinnetje van William Baldwin in de brandweerfilm Backdraft (1991). Maar als ze een anorectische tiener moet spelen (haar eerste grote rol, in de tv-film The Best Little Girl in the World uit 1981), een doofblind slachtoffer (haar filmdebuut in Eyes of a Stranger), de excentrieke lichtekooi Tralala in Last Exit to Brooklyn (1989) of een `roommate-from-hell' in Single White Female (1992), dan kijk je je ogen uit.

Jennifer Lee Morrow werd geboren in Hollywood (5 februari 1962) als dochter van bijrolacteur Vic Morrow en actrice-scenarioschrijfster Barbara Turner. Ze nam de tussennaam aan van huisvriend Jason Robards en maakte de middelbare school nooit af, om rolletjes te spelen in exploitatiefilms. Uit die B-filmperiode dateren ook haar bijdragen aan Paul Verhoevens Flesh+Blood en de Rutger Hauer-film The Hitcher.

Al snel ontdekten regisseurs met artistieke ambities Leighs capaciteiten. Robert Altman gaf haar rollen in Kansas City en Short Cuts (als de moeder die haar kind voert, terwijl ze telefoonseks simuleert) en onder regie van diens protégé Alan Rudolph speelde ze schrijfster Dorothy Parker in Mrs. Parker and the Vicious Circle. Ook overtuigde ze als een door de politie gerecruteerde druggebruikster in Rush (Lili Fini Zanuck, 1991), als een Katharine Hepburn-achtige verslaggeefster in The Hudsucker Proxy (Joel Coen, 1994) en een charismatische spelletjesontwerpster in eXistenZ (David Cronenberg, 1998). Maar haar beste rol was in de kleine onafhankelijke film Georgia (Ulu Grosbard, 1995): haar moeder schreef haar de film op het lijf, waarin Leigh het breekbare, dreinerige, ongelukkige meisje Sadie speelt in de schaduw van haar zus Georgia, een succesevolle popzangeres. Sadie wil niet deugen en gaat ten onder aan drugs, drank en depressies. Ironisch genoeg kreeg in werkelijkheid ook niet initiator en producente Leigh een Oscarnominatie (de Academy heeft haar tot nu toe consequent genegeerd), maar Mare Winningham voor de rol van de zus.

Na een rol in de Deense Dogma-productie The King Is Alive (Kristin Levring, 2000) wilde Leigh ook zelf regisseren in een Amerikaanse variant op het genre, dat acteurs zo veel vrijheid verschaft, en deed dat met The Anniversary Party. Inmiddels speelde ze de hoofdrol in de nieuwe film van American Beauty-regisseur Sam Mendes: The Road to Perdition. Zo nurks en ongrijpbaar als haar personages vaak lijken, zo serieus en ijverig is de actrice Leigh. Acteurs prijzen haar omvangrijke research en bereidheid tot het uiterste te gaan. Van dat talent tot het extreme valt in The Anniversary Party helaas slechts een fractie te zien.