Gratis popconcert als nachtmerrie

Het concert dat de Rolling Stones in 1969 gaven op de Altamont Speedway bij San Francisco, staat bekend als het optreden waarbij een zwarte jongen werd doodgestoken door Hell's Angels. Gimme Shelter was de naam van de documentaire die Albert en David Maysles maakten over het concert en de tot stand koming ervan. De moord was ook door hen gefilmd, maar nooit goed te onderscheiden in het duistere beeld.

Nu is Gimme Shelter met moderne middelen gerestaureerd en is de fatale vechtpartij duidelijker zichtbaar. Maar dat wil niet zeggen dat het daarmee de aangrijpendste scène van de film is. De film als geheel is huiveringwekkend. Gimme Shelter mag dan te boek staan als een documentaire over de Rolling Stones, de registratie laat zich ook bekijken als een film over het publiek, of beter: over de macht van een massa. Het laat zien hoe een menigte, die oorspronkelijk met de beste bedoelingen (concert bezoeken, beetje blowen en drinken) samen komt, zich door eeen samenloop van factoren kan ontpoppen tot een 300.000-koppig monster. Kou, drugs, slechte organisatie, onverschilligheid – al deze elementen droegen ertoe bij dat het concert waarmee de Rolling Stones hun tournee afsloten, een nachtmerrieachtige gebeurtenis werd.

De Stones hadden bedacht dat het een aardig gebaar was om hun fans een gratis concert te bieden. Maar dit was 1969 en de mensen die zich bezighielden met de organisatie hadden geen kaas gegeten van jeugdcultuur. De enige reden bijvoorbeeld dat de eigenaar van de Altamont racebaan zijn terrein beschikbaar stelde, was de publiciteit die het hem zou opleveren, blijkt uit de beelden van telefonerende advocaten. In hun naïviteit rekenden de organisatoren op zo'n 20.000 mensen. Toen ze er eenmaal lucht van kregen dat honderdduizenden vanuit het hele land op weg waren, was het te laat. De crew werkte nachtenlang door om met vrijwilligers het terrein klaar te krijgen maar ook toen bood het niet meer dan wat gammele stellages, een kniehoog podium en parkeerruimte voor slechts 18.000 auto's.

Bijna bijbels zijn de beelden van de intocht van de fans: lopend, met slaapzakken over hun schouders, spandoeken en warrige haardossen. De Stones staan daar mager en weerloos tegenover. Gimme Shelter laat eerst opnamen zien van hun concert in New York, en ze spelen fantastisch. Ook in Altamont doen ze het goed, maar daar draait de film inmiddels niet meer om. Want zelfs Mick Jagger kan niets doen tegen de menigte die in conflict komt met de onder Hell's Angels gerecruteerde ordedienst. ,,Sisters and brothers, stay calm'' probeert hij nog zwakjes. Maar het is te laat. Er vallen vier doden tijdens het concert. De film laat opnamen zien van Charlie Watts die achteraf de beelden van de moord op de zwarte jongen bekijkt. ,,What a shame!'', zegt hij met typisch Engels gevoel voor understatement.

Gimme Shelter. Regie: Albert en David Maysles, Charlotte Zwerin. Met: The Rolling Stones. In 8 bioscopen