Impotentie als zedendelict

,,Hoe denk je dat het komt dat je impotent geworden bent?''

De oude man blijft onbewegelijk zitten in zijn hoge leren stoel. Zijn vertraagde hersenen hebben tijd nodig om de vraag te verwerken. Hij perst de lippen op elkaar want gewoontegetrouw weet hij dat dit een pijnlijke vraag is, maar waarom ook weer? Hij voelt in zijn geheugen een plek die ooit hypergevoelig was – toen het hem al op zijn 50ste overkwam – maar nu minder, want zijn hersenen worden een lekke spons. Dan komt zijn antwoord, een bijna onverstaanbaar: ,,'k Weet nie.''

Meteen volgt een nieuwe aanval van interviewer Frans Bromet: ,,Had het een oorzaak?''

Getroffen haalt hij zijn schouders op: ,,'k Dacht van niet.''

,,U dacht van niet?''

,,Tenminste'', zegt hij en zijn ogen worden treuriger.

,,Ben je niet naar de dokter geweest?''

,,Neu''.

,,Volgens je vrouw Roos ben je wel naar de dokter geweest?''

Radeloos: ,,'k Weu nie meer.''

,,Dat weet je niet meer.''

,,Neu''

,,Maar d'r was geen oorzaak volgens jou?''

,,Nee, 'k geloof 't niet. Je gaat of je gaat niet.''

Alles is op tv geweest, hot flashes in de overgang, vele seksuele varianten, maar dit taboetje moest nog even gebroken. Deze man, Floor, zou er zeker zijn mond over hebben gehouden als hij niet dementerend was, zodat hij zijn bekentenissen snel zal vergeten. Toch schaamde ik me plaatsvervangend bij deze ongelijke strijd om de waarheid van Frans Bromet in zijn serie Verbonden, over relaties. Dat tutoyeren maakte het kruisverhoor extra vernederend, hoewel de oude man dat nauwelijks voelde. Onttroond in zijn levensavond.

Roos, zijn vrouw, was blij dat ze eindelijk haar hart kon luchten over haar stille leed al die jaren. De camera fungeerde als haar meevoelende therapeut. Ondanks alles was ze bij Floor gebleven, want hij was een goeie man. ,,Hij heeft mijn gezin gered, hij heeft me door allerlei moeilijkheden gesleurd'', zegt ze. ,,En daarom liet ik hem niet in de steek.'' Ze rijdt hem op een rolstoel, zet hem op de wc en de camera registreert dat discreet van een afstand. Hij was op zijn 36ste meteen met haar getrouwd na haar scheiding van haar eerste man, zwaar alcoholist en mishandelaar. De twee kinderen konden meteen terugkomen uit het kindertehuis en werden door Floor gekoesterd. Maar twaalf jaar later kwam die impotentie. Toen Floor hem niet meer omhoog kreeg, kwam er een abrupt einde aan al het lichamelijke contact. Geen intimiteiten meer en hij wilde er ook niet over praten. ,,Vanaf mijn 48ste was ik eenzaam in mijn huwelijk'', zegt ze. ,,Ik moest het alleen verwerken.''

Bromet tot Floor: ,,Want je haalde haar ook nooit meer aan, hè, toen je impotent was geworden?''

,,Nie zoveel meer''

,,En waarom was dat?''

,,Omdat ik nie meer kon geven wat ik wou.''

,,Je kon dan toch aardig en lief zijn voor d'r?''

En dan een laatste wanhoopsoffensief van de verdachte, stotend en ademend: ,,Ik was ... ook... wel... lief... voor haar.''

Op de BBC, in de serie Naked, heb ik mannen bij hun volle verstand vrijmoedig zien praten over hun impotentie, niet in een verhoor. Een Britse man die prachtig vertelde over het gevoel dat hij niet meer kon auto rijden terwijl hij het nog wel graag zou willen. Daarbij vergeleken is Verbonden bruut en onbehouwen. De verhoorvorm van Bromet paste bij zijn series over burenruzies en over het financiële huishouden van partners, maar niet bij intieme relaties. Bij financiën en burenruzies kwamen ook relatiekwesties ter sprake, maar niet zo rauw en onbeschermd. Alsof impotentie een zedendelict is.

Een brute blunder van mij: het interview in Netwerk met spoorwegvakbondsman Hubert Vankan vorige week werd niet gedaan door presentator Frank du Mosch, zoals ik schreef, maar door Aart Zeeman.