Euro een succes, nu de economische hervorming nog

Brussel laat het euro-feestje niet bederven door Italië. Nu tweederde van de inwoners in de eurozone betaalt met de nieuwe munt, heet de introductie een succes. Maar een teleurstelling dreigt als hervormingen falen.

Het aftreden van de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft volgens de woordvoerder van Europees Commissaris Pedro Solbes (Economische en Monetaire Zaken) ,,geen invloed'' op de euro. En voorts was de eerste week sinds de introductie van euromunten en eurobiljetten op 1 januari in de hele eurozone een ,,succes''. Of de euro-introductie nu wel of niet tot prijsstijgingen leidde – zoals consumentenorganisaties beweren – zal pas duidelijker worden wanneer de inflatiecijfers over de maand januari naar buiten komen. De Europese Commissie spreekt voorlopig tegen dat het algemene prijsniveau door de euro extra zou stijgen.

In Brussel wilde niemand het feestje rond de euro laten bederven door de gebeurtenissen in Italië, waar minister Renato Ruggiero aftrad na smalende uitlatingen van enkele rechtse collega-ministers over de euro. Ook in Italië gaat trouwens na een aarzelend en chaotisch begin al meer dan de helft van de cash-betalingen in euro's. En vrijwel alle Italiaanse geldautomaten spuwen alleen nog euro's uit. De Commissie onderstreept ook dat de Italianen net zo ,,enthousiast'' zijn over de euro als de meeste andere burgers in de eurozone.

Niet dat Brussel zonder zorgen is over de politieke verwikkelingen in Italië. De woordvoerder van Commissievoorzitter Romano Prodi spreekt officieel van ,,intern debat'' waarin de Europese Commissie zich niet wil mengen. In andere lidstaten wordt tenslotte ook over EU-kwesties gedebatteerd. Maar mededingingscommissaris Mario Monti uitte zich vorig maand pregnanter. Hij verweet z'n eigen land ,,adolescentengedrag'' jegens Europa. Monti deed zijn uitlatingen, nadat premier Silvio Berlusconi aanvankelijk dwars had gelegen bij het Europees arrestatiebevel en stennis had gemaakt over de weigering op de top van Laken om de Europese Voedselautoriteit in Italië te vestigen. De Franse minister van Financien, Laurent Fabius, gaf gisteren uiting aan ,,zorg'' over Italië.

Over de euro kan over twee weken al wat meer duidelijkheid komen. Dan bespreken de ministers van Financiën onder het nieuwe Spaanse EU-voorzitterschap voor het eerst de geactualiseerde stabiliteitsplannen van de lidstaten. Volgens de eerder gemaakte afspraken moeten de landen van de eurozone hun overheidsfinanciën tegen 2003/2004 in evenwicht hebben gebracht. De Italiaanse minister Guilio Tremonti – een van de bewindslieden die zich minder positief over de euro uitlieten – zorgde vorige zomer nog voor onrust bij de andere eurolanden door openlijk te twijfelen of Italië wel aan de evenwichtseisen kon voldoen. Vervolgens beloofde hij toch de noodzakelijke maatregelen te nemen. In Brussel zal ook met argusogen naar het stabiliteitsplan van Duitsland worden gekeken, dat z'n overheidstekort door de conjuncturele tegenwind gevaarlijk dicht de 'Maastricht-norm' van drie procent ziet naderen. Falen op dit punt zou de euro meteen een deuk bezorgen.

Intussen presenteerde de Spaanse minister van Financiën, Rodrigo Rato, gisteren aan het Europees Parlement de economische prioriteiten van het Spaanse voorzitterschap. Spanje, met z'n liberale premier Aznar voorop, behoort op economisch gebied tot de meest hervormingsgezinde lidstaten. Minister Rato noemde de euro gisteren ,,een essentieel economisch hervormingsinstrument''. Zo moet de EU snel één financiele markt (dezelfde regels voor overnames, beursintroducties, beleggingen) worden, moeten belemmeringen in de elektriciteits - en gasmarkt worden weggenomen en andere structurele hervormingen worden doorgevoerd.

Flexibele economieën zijn voor de eurolanden juist nu nodig, omdat nationale devaluaties sinds de euro niet meer mogelijk zijn. Sinds de regeringschefs bijna twee jaar geleden op de top van Lissabon afspraken de EU in 2010 tot de ,,meest dynamische'' economie ter wereld te maken, is iedereen het op papier over de prioriteiten eens. Maar nationale belangen werken vaak nog remmend. Minister Rato onderstreepte in Brussel dat ,,snellere en diepere'' hervormingen nodig zijn om meer groei en banen te creeren. Voor de EU-top van Barcelona in maart wil minister Rato duidelijkheid.

Met de introductie van de euromunten en eurobiljetten klinkt in Brussel de roep om economische hervormingen nog luider. Commissievoorzitter Prodi onderstreepte gisteren in een evaluatie van de euro-introductie nog eens het belang ervan. Hij legde de bal meteen bij de lidstaten zelf, want de Europese Commissie heeft volgens Prodi vrijwel alle beloofde voorstellen op tafel gelegd. De komende maanden moet blijken of alle lidstaten beseffen dat de nu zo succesvolle introductie van euromunten en eurobiljetten alsnog op een teleurstelling zal uitlopen, wanneer economisch beleid en hervormingen in de eurozone falen.