Een Saoedisch `cultureel bloedbad'

Een Ottomaans fort in Mekka heeft de verhoudingen tussen Turkije en Saoedi-Arabië op scherp gezet. Turkije is woedend omdat de autoriteiten in Riad vorige week het Al-Ajyad-fort hebben gesloopt om plaats te maken voor een modern hotel- en winkelcomplex, terwijl ze vorig jaar Ankara nog hadden verzekerd dat het bouwwerk zou worden gespaard. Volgens Saoedische zegslieden heeft koning Fahd hiertoe vorige maand toestemming gegeven.

Volgens de Turkse minister van Cultuur hebben de Saoediërs met de vernietiging van het kasteel, dat in 1780 werd gebouwd op de Bulbulberg om de heilige plaatsen in Mekka te beschermen, een ,,cultureel bloedbad'' begaan dat goed te vergelijken is met de verwoesting van historische Boeddha-beelden in Afghanistan door de Talibaan. Turkije zal een protest tegen deze ,,misdaad tegen de menselijkheid'' indienen bij de UNESCO, de culturele organisatie van de Verenigde Naties.

Niet alleen de regering in Turkije is woedend over de vernietiging, ook de pers heeft zich op de zaak gestort. Zo schrijft de krant Hürriyet op de voorpagina in een grote kop dat ,,koning Fahd de Turkse voetafdruk'' in Saoedi-Arabië heeft vernietigd. Wat de zaak voor Turkse kranten extra pikant maakt is dat het nieuwe complex wordt neergezet door de bouwmaatschappij van de familie Bin Laden, die, zo schrijft een krant cynisch, na de aanslagen van september wereldwijd bekendheid heeft verworven.

Turkije heeft altijd een ietwat ambivalente houding ten opzichte van het Ottomaanse verleden. Officieel begroeten de geschiedenisboekjes 1923 (het ontstaan van de Turkse Republiek) als het begin van een prachtige nieuwe tijd, maar dat neemt niet weg dat ook de affectie voor het Ottomaanse verleden erg groot is. Turkije neemt ook actief stappen om de culturele erfenis van dat Ottomaanse verleden te bewaren. Zo helpt Ankara bij de herbouw van de brug bij Mostar in Bosnië, die in 1993 tijdens de oorlog daar werd vernietigd.

De rel is een nieuw struikelblok in de betrekkingen tussen Turkije en Saoedi-Arabië, die toch al nooit zo warm waren. Saoedi-Arabië heeft grote problemen met het Turkse secularisme, dat kerk en staat ferm gescheiden houdt. Ankara daarentegen heeft het niet zo op de strenge, op de islam geïnspireerde wetgeving die in Saoedi-Arabië wordt toegepast. Daarnaast ziet de gemiddelde Turk Saoediërs als barbaren die op een dag een pot met geld in de woestijn vonden, maar verder elke cultuur ontberen.