Begrip terrorisme klakkeloos gebruikt

De arm van het terrorisme reikt ver, zeer ver zo blijkt de laatste tijd en zelfs ons taalgebruik wordt erdoor beïnvloed. Werden tot voor kort organisaties zoals de ETA, Hamas, de Islamitische Jihad tot terreurorganisaties bestempeld, en werden bijvoorbeeld Soedan, Syrië, Iran, Irak tot landen gerekend waar terrorisme gesteund werd, tegenwoordig vallen de terroristische organisaties, hun acties en de daarbij behorende landen als rijpe appels uit de boom. Waren enige tijd geleden de VS en Israël de voornaamste slachtoffers, nu wordt elk land, islamitisch of niet, bedreigd door terreur – intern of extern.

Het is verbazingwekkend hoe gretig de politiek en regimes wereldwijd de termen terrorisme en terreur aangrijpen sinds de aanslagen in de VS op 11 september. De Israëlische premier Sharon begreep als eerste dat het begrip terrorisme rekbaar was geworden en kon eindelijk de Palestijnse Autoriteit en stenengooiende kinderen weer als terroristen beschouwen. Ook Rusland zag zijn kans schoon en kweekte begrip in het westen voor zijn brute optreden tegen de Tsjetsjenen – waarbij de mensenrechten gedurig geschonden werden. China en Oezbekistan gebruiken de huidige situatie om zogenaamde moslimfundamentalisten, meestal oppositiegroeperingen, met harde hand te onderdrukken. Een groepering als Hizb ut-Tahrir in Oezbekistan mag dan islamitisch-fundamentalistisch zijn, zij zweert geweld wèl af.

Het begrip terrorisme is niet goed gedefinieerd en is bovendien gevoelig voor subjectief gebruik. Wat voor de één terreur is, wordt door de ander vrijheidsstrijd genoemd. Door de oorlog tegen het terrorisme die Bush heeft afgekondigd na de aanslagen van 11 september vorig jaar, is het onderscheid tussen terrorisme en vrijheidsstrijd verder vervaagd en wordt elke daad die indruist tegen menselijke waarden als terroristisch beschouwd. Dit is niet alleen ergerlijk, het is ook onwenselijk want zodra een begrip met zo'n zware lading aan inflatie onderhevig is, verliest het zijn waarde en kunnen bijzaken met hoofdzaken verward worden. Een voorbeeld: tijdens een congres in Japan werd de seksuele exploitatie van kinderen door de baas van Unicef tot terrorisme bestempeld. Was kinderporno en sekstoerisme voor 11 september een misdaad, nu valt het onder terrorisme. Er moet snel een werkbare definitie van terrorisme geformuleerd worden zodat niet iedereen klakkeloos het woord terrorisme in de mond neemt om welk misdrijf dan ook te beschrijven. Dit is des te urgenter nu justitie besloten heeft om misdrijven met een terroristisch motief zwaarder te bestraffen. Voorkomen moet worden dat het begrip terrorisme zodanig wordt opgerekt dat misbruik op de loer ligt.

Ruben Coppus is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.