Euro schept chaos in collectezak van kerk

Ook de kerken zijn overgegaan op de euro. Al worden bij de collecte in de Utrechtse Jacobikerk zelfs nog Nederlandse centen opgehaald.

In een achterafkamertje in de Jacobikerk in Utrecht legen vrijwilligers zondagochtend na de dienst de collectezakken. Alle soorten euro- en guldenmunten zijn uit de groene puntzakken op tafel gestrooid. Er zit ook wat papiergeld tussen, dat haastig apart wordt gelegd. Op een ander stapeltje komen blauwe, gele en oranje papiertjes. Acht kerkgangers beginnen de munten snel te ordenen: eerst de guldens en de euro's uit elkaar; daarna sorteren ze de munten naar waarde. De vrijwilligers leggen het kleingeld in rijen van tien.

Naast de tafel liggen zakken van de bank klaar. Twee grote, voor allebei de collectes van die ochtend. In elke grote zak gaan twee kleinere, één voor euro's en één voor guldens. Diaken van dienst Hans Bliek houdt precies bij hoeveel er van elke geldsoort is opgehaald. Hij vult een bon in, die met het geld in de zakken gaat.

De tellers moeten nog wennen aan de nieuwe munten. Het sorteren is extra lastig omdat sommige kerkgangers hun oude buitenlandse munten in de collectezak hebben gedaan. Twee pfennig zit er tussen, en vijf Franse francs, maar ook Nederlandse centen.

Vreemd, vindt Bliek, want er is een aparte collecte georganiseerd voor geld uit andere euro-landen. ,,Die heeft zeker duizend gulden opgebracht, maar ik denk dat het zelfs een veelvoud daarvan was. Mensen kwamen zakken vol met geld brengen, er zaten briefjes van honderd Franse franc bij.'' Tijdens de telling van de gewone collecte komt een meisje nog een boterhamzakje met munten afgeven.

De blauwe, gele en oranje papiertjes zijn collectebonnen. ,,Handig voor de belasting'', legt Bliek uit. ,,Als je ze koopt, krijg je een bonnetje, zodat je het bedrag als gift kunt aftrekken.'' ,,Zo betaalt Kok toch mee aan de kerk'', roept een van de tellers. Collectebonnen zijn een protestants fenomeen: volgens een medewerker van het aartsbisdom Utrecht worden ze in katholieke kerken vrijwel niet gebruikt.

De afgelopen weken werd een paar keer ingebroken in kerken in de buurt van Utrecht. Eén kerk had geluk: de inbreker vond alleen collectefiches, geen contant geld. Maar de collectebonnen van de Jacobikerk zijn volgens Bliek geen veiligheidsmaatregel. ,,We hebben een kluis en brengen ons geld altijd snel naar de bank.''

Tijdens het tellen van de collectebonnen ontstaat even verwarring. Op de bonnen staan bedragen in guldens en in euro's, maar Bliek heeft een invulformulier met alleen bedragen in euro's. En die komen niet overeen met de bonnen. Bliek krast wat en vult de oude bedragen in. De nieuwe collectebonnen zijn duurder dan de oude: 0,50, 1 en 1,50 euro in plaats van 0,32, 0,54 en 1,22 euro – de waarde in guldens omgerekend. Bliek verwacht niet dat het de totale giften zal beïnvloeden: ,,Mensen kopen hun bonnen in het groot in, bijvoorbeeld één keer per half jaar. Ze bepalen van tevoren welk bedrag ze willen uitgeven. Dat de waarde van de bonnen verandert, maakt daarom niets uit.''

De collectes van deze dienst zijn bedoeld voor jeugd- en jongerenwerk en voor de zending. Een gulle kerkganger heeft contant vijftig euro gegeven. Zulke grote giften zijn volgens Bliek zeldzaam. ,,We hebben hier tijdens een zondagochtenddienst vijf- tot zevenhonderd mensen in de kerk. De twee collectes samen leveren ongeveer achthonderd gulden op.'' Er is dan ook veel kleingeld opgehaald. Ook de stapels met munten van één, twee en vijf eurocent worden keurig gesorteerd en geteld.

In de Jacobikerk is niet veel ophef gemaakt over de komst van de euro. ,,Voor ouderen is het lastig'' veronderstelt Bliek, ,,Maar die moeten er sowieso aan wennen.'' Bovendien zijn de kerkgangers opvallend jong. ,,Hier komen veel studenten'', zegt oud-student Carolien van Olst. ,,De Jacobikerk is in Utrecht de enige hervormde kerk met een wat zwaarder karakter.'' Ze trekt vooral jongeren van het platteland. ,,Als ze gaan trouwen en kinderen krijgen, verhuizen ze meestal weer uit de stad.''

Tijdens het tellen wordt het steeds drukker in het kamertje. De eerste Italiaanse euro zorgt voor enige opwinding, maar de tellers werken snel weer door. ,,Met de euro duurt het allemaal drie keer zolang als normaal'', moppert Bliek.

Als al het geld in zakjes zit, blijkt dat het offerblok, met bijdragen voor het orgel, nog niet is geleegd. Maar de tellers hebben geen zin meer: ,,Daar zit toch maar twee gulden per keer in.''