`De kick van de clash geeft extra kracht'

De ervaring van een `traditioneel' muzikant en de dansvloervriendelijke intuïtie van een dj: die combinatie krijgt gestalte in het Rotterdamse project Soulvation. De band speelde ermee op uiteenlopende festivals als Dance Valley, North Sea Jazz en, zaterdag, op Noorderslag.

,,Wat ik nou grappig vind'', zegt Ronald Molendijk in het restaurantgedeelte van de hippe Amsterdamse nachtclub Panama, ,,zo lang als ik hier zit hoor ik al house, al mag het misschien niet zo heten. Dat je dit nu ook al in restaurants en op lounge-cd's hoort is een teken van emancipatie van die muziek, die heel lang uitsluitend als dansmuziek werd gezien. Maar met de basis van house, boem tsjak, krijg je nog altijd iedere zaal plat.''

In het project Soulvation wordt het oerritme van de house gekoppeld aan vlagen soul, jazz en funk. ,,Het is een logisch vervolg op wat we ieder voor zich en samen hiervoor hebben gedaan'', zegt Ronald Molendijk, de tot ver over de landsgrenzen bekende Rotterdamse dj. Het andere uiterste van de creatieve as van Soulvation is Jeroen Rietbergen, geschoold en ervaren muzikant in dienst van onder anderen Jan Akkerman, Candy Dulfer, Marco Borsato en talloze sessies. ,,En af en toe een bruiloft. De ambachtelijke kant van muziek.''

Ze werken al langer samen, vertelt Molendijk, om zijn ideeën om te zetten in houseplaten. Maar het idee van Soulvation is om dansmuziek ook live neer te zetten, met `echte' muzikanten – op de planken en in de studio.

Rietbergen: ,,Hoewel we allebei totaal andere dingen doen, hebben we toch dezelfde kick uit bepaalde dingen, dezelfde smaak. We willen hetzelfde met muziek.'' Molendijk: ,,Daar hebben we dan ook heel weinig discussies over. Die gaan meer over hoe we datgene bereiken wat we willen.'' Daarin uiten zich de verschillende disciplines waarin Rietbergen en Molendijk zich bewegen. Molendijk: ,,Bij mij als dj gaat het erom zoveel mogelijk mensen aan het dansen te brengen, door andermans werk naadloos in elkaar te laten lopen. Jeroen doet alles met toetsen, die heeft er echt voor geleerd. Hij kent het verschil tussen zwarte en witte toetsen en weet welke bij elkaar horen, zal ik maar zeggen. Het botst natuurlijk wel eens, maar dat is ook weer de kracht.''

Tijdens de opnamen van de cd Some Love bleken beide benaderingen gaandeweg naar elkaar te schuiven. Molendijk: ,,In het begin was ik van de beats en Jeroen echt van de toetsen. Maar we zijn echt in elkaars wereld gaan kijken. Ik ging naar concerten toe en Jeroen legde me uit hoe zo'n toetsenbord nou in elkaar zit, want dat was voor mij nooit meer dan een ding waar ik samples op kon vinden. Ik zeg nu wel eens hoe het volgens mij moest klinken, dat durfde ik eerst nooit. Jeroen ging met me mee naar dansfeesten en leerde daar de kick van kennen. Hij leerde ook van mij dat vals soms helemaal te gek is.''

Daar hoorde Rietbergen, met al zijn muzikantenervaring, flink van op. Als muzikant heb je te maken met zekere regels, die de muziek in goede banen leiden. Wie die regels niet kent, doorbreekt ze onbewust. ,,Wat je niet weet'', zegt Rietbergen, ,,kan je ook niet belemmeren. Ronald gooit vanuit zijn theoretische onkunde gewoon dingen door elkaar. Misschien past het niet altijd, maar het idee is vaak heel goed. Met een paar aanpassingen kan zoiets een mooi nummer opleveren. Ik kan nu wel de kick, de extra kracht ervaren van iets dat clasht, dat niet helemaal is zoals het hoort. Als het lekker klinkt is het goed, al is het niet volgens het boekje.''

Bij het aan elkaar mixen van platen gaat het erom dat de ritmes mooi en vloeiend in elkaar overlopen. Dj's die op toonsoort mixen zijn een zeldzaamheid en Molendijk hoort daar niet bij. ,,Dat is dan weer een beperkende factor, waar je als dj niet veel aan hebt. Een plaat kan wel mooi in C staan, maar zodra ik hem dan op -2 draai, dus iets vertraag, is dat al niet meer zo.''

Bij een dj gaat het om zijn platenkeus, hij moet zijn goede smaak aan de man brengen. ,,Bij de mensen naar binnen trappen, dat ze je platen pikken en dat leuk gaan vinden. Daardoor moet het een feestje worden." Dat element brengt hij ook in bij Soulvation. ,,Een hele worsteling, soms. De kick die ik Jeroen heb leren voelen op zo'n dansfeest, moesten we ook in de studio zien op te roepen. En vervolgens weer live.''

Op de planken blijkt Molendijk toch de rol van muzikant te moeten vervullen, met zijn drumcomputers, sounds en samples. Rietbergen: ,,Toen moest hij in een week onze tien jaar bandjeservaring zien in te halen.'' Molendijk: ,,Ik moet er geen vragen over krijgen, ik kan couplet en refrein nog altijd niet uit elkaar houden. Zij doen alles op hun gevoel, ik sta daar als eenling met zeven van die ervaren idioten om me heen. Als ik in mijn eentje een mix maak, kan ik naar de volgende plaat overgaan wanneer ik wil. Ben je met zijn achten, dan ligt dat natuurlijk heel anders. De interactie is heel groot en voor mij is dat heftige emotie.

,,Als we spelen draait mijn hele wereld om een heel klein lcd-schermpje. Als ik me dan realiseer dat onze bassist al twee minuten een heel andere baslijn speelt omdat hij daar zin in heeft, of als onze zangeres iets heel anders gaat doen, en het klopt, is dat helemaal te gek.'' Een soortgelijke ervaring had hij bij de samenwerking van de groep met jazzpianist Michiel Borstlap, op enkele nummers van diens driedubbel-cd Gramercy Park en op enkele jazzfestivals, zoals North Sea.

Daar trad het verschil tussen de intuïtieve dj Molendijk en de geschoolde en getrainde rest duidelijk aan de dag. Molendijk: ,,Toen we van het podium kwamen had ik het idee dat we de hele zaal platgespeeld hadden. En dat was ook zo, het was één groot feest daarbinnen. Muzikantengewijs waren er een paar dingen misgegaan, maar als ik draai gaat er zo vaak wat mis, wat boeit mij dat nou.''

Rietbergen: ,,Maar zeker op North Sea, als er bij wijze van spreken 5.000 muzikanten mee staan te kijken, wil je dat alles goed loopt. Als er iets mis gaat denk je vooral daaraan, terwijl bij wijze van spreken 95 procent goed gaat en het publiek die paar foutjes echt niet oppikt. Echt een muzikantenkwaal.'' Molendijk: ,,Maar uiteindelijk moet ik ze toch weer gelijk geven, als ze zeggen: als we dat en dat nou ook goed hadden gedaan, was het nóg beter geweest.''

Soulvation: Some Love (Pias Recordings PIASN 110 CD)

Soulvation speelt 12/1 op Noorderslag, De Oosterpoort Groningen.