Dartele Duitse op torpedoschaats

Anni Friesinger duldde voor eigen publiek geen concurrentie bij de EK. De schaatsster, die vrijdag 25 jaar wordt, veroverde voor de tweede maal de Europese allroundtitel. In Erfurt, tussenstation op weg naar Salt Lake City.

Europees kampioene was ze al eens geworden. Twee jaar geleden, in het Vikingschip in Hamar. Een paar dagen na haar drieëntwintigste verjaardag eindigde ze voor Gunda Niemann-Stirnemann, die tweede werd, en Renate Groenewold. Maar toen veroverde ze de Europese titel zonder ook maar één afstand te winnen. Eén tweede plek, twee derde plaatsen en een vierde plaats volstonden in Noorwegen voor haar eerste allroundtitel. Hoe anders verging het haar de afgelopen dagen bij de EK in het Duitse Erfurt. Nu, met drie eerste plaatsen en een tweede plek (5.000 meter), een fractie van een seconde achter landgenote Claudia Pechstein, was Anna Christina Friesinger een klasse apart.

,,Ik ben niet in supervorm, maar het gaat goed'', sprak ze zaterdagavond in uitstekend Nederlands. In kleermakerszit beantwoordde ze vragen. Tegelijkertijd deed ze rek- en strekoefeningen. Friesinger had de 5.000 meter nog voor de boeg, maar ze had al zo'n grote voorsprong opgebouwd dat die slotafstand nog slechts een formaliteit was.

De Europese titel is mooi meegenomen, maar in Salt Lake City wacht de enige echte test, beseft Friesinger. Dit seizoen won ze al acht wereldbekerwedstrijden, op verschillende afstanden. Met speels gemak verzekerde ze zich in de wereldbekercyclus van startbewijzen voor vier afstanden op de Spelen. Er zijn weinig vrouwen die in Salt Lake City even veel races rijden, in elk geval niet uit Nederland en Duitsland. Das Superweib des Eisschnelllauf, zoals een bijnaam luidt, laat alleen verstek gaan op de 500 meter.

Ontspannen leeft ze toe naar de Winterspelen. Terwijl de Nederlandse schaatsers elkaar hebben afgemat bij de kwalificatiewedstrijden in Heerenveen, lag Friesinger in een zwembad op Gran Canaria. Inmiddels is dat trainingskamp in Zuid-Europa een jaarlijks traditie geworden. Daar combineert ze het nuttige met het aangename. Deze keer bij 22 graden en een briesje vanuit de Atlantische Oceaan. Aerobics in het zwembad, jetskiën op zee en vele kilometers op de racefiets: het Canarische eiland met zijn palmen en cactussen vormde het decor waarin Friesinger zich voorbereidde. Vier weken reed ze geen wedstrijden. De Duitse kampioenschappen, ook in Erfurt, liet ze anderhalve week geleden aan zich voorbijgaan, om vervolgens te schitteren bij de EK.

Vlak voor het toernooi tartte Friesinger het noodlot. Ze wilde vrijdag, enkele uren voor het begin van de EK, een proefstart maken en werd aangereden door een ploeggenoot die op volle snelheid lag. Friesinger had een zere pols, pijn aan haar rechterhand en een licht beschadigde linkerschaats. Opnieuw spookte de val bij de EK van vorig jaar door haar hoofd. Terwijl ze toen in Baselga di Pinè de 500 meter mocht overrijden – de eerste 500 meter werd ze gehinderd door Renate Groenewold die vervolgens werd gediskwalificeerd – ging ze onderuit.

Bovendien raakte ze toen zodanig geblesseerd (een lichte hersenschudding en nekletsel) dat ze een week later het WK sprint aan zich voorbij moest laten gaan. Het sprinttoernooi in haar woonplaats Inzell was het laatste grote schaatstoernooi in het Zuid-Duitse dorp. Voortaan spelen de grote kampioenschappen op Duitse bodem zich af op de overdekte banen van Berlijn en Erfurt. In een sprookjesdecor revancheerde ze zich in februari in Boedapest als wereldkampioene allround.

Friesinger is in staat in Salt Lake City drie afstanden te winnen. Zelf zet ze laag in. ,,Als ik het beter doe dan in Nagano, dan ben ik al tevreden.'' Bij haar olympische debuut in Japan won ze een bronzen medaille op de drie kilometer. Op de 1.500 en de 3.000 meter dicht ze zichzelf de beste kansen toe.

Friesinger rijdt in Salt Lake City op schaatsen van Duitse makelij, met verbindingsstukken van carbon en ijzers waarvan de kwaliteit volgens haar coach Markus Eicher beter is dan de Nederlandse Vikings. Alleen Friesinger en haar 21-jarige broer Jan rijden nu op wat torpedoschaatsen wordt genoemd. Die schaatsen zijn ook weer niet zo bijzonder, relativeert Eicher. ,,Voor negentig procent is het een kwestie van psychologie.''

Voor de lange afstanden heeft Friesinger er onlangs één Nederlandse concurrente bijgekregen: marathonschaatsster Gretha Smit. Op teletekst en de website van de Nederlandse schaatsbond zag ze hoe Smit op de olympische kwalificatiewedstrijden in Heerenveen het vrouwenschaatsen domineerde. Het is volgens Friesinger de vraag of Smit goed kan omgaan met de druk. Coach Eicher beschouwt Smit als de enige Nederlandse schaatsster met medaillekansen.

Friesinger is geliefd bij het grote publiek, bij de media en bij sponsors. Een van haar privé-sponsors, het verzekeringsbedrijf Deutscher Herold, heeft een wedstrijd uitgeschreven en de winnaar mag met haar een kop koffie drinken, in Salt Lake City. Nog meer dan Gunda Niemann profiteert Friesinger van de toenemende aandacht in Duitsland voor het schaatsen, waar ook de tv-zenders ARD en ZDF hun zendtijd voor deze sport aanzienlijk hebben uitgebreid. Nog zo'n hoopvol teken is het dat Deutsche Telekom, ook hoofdsponsor van de wielerploeg van Jan Ullrich, vorige week een sponsorcontract met de Duitse bond heeft afgesloten.

De aandacht die Friesinger trekt zorgt bij collega's nog wel eens voor scheve gezichten. De bijna-blootreportages in bladen als Stern en Sportweek en een zwembadfoto zoals afgelopen week in Sport Bild, zul je van Duitse schaatssters als Niemann, door zwangerschap op non-actief, en Pechstein niet tegenkomen. Deze dames, opgegroeid in Oost-Duitsland, vertegenwoordigen het behoudende deel van het Duitse schaatskamp. Friesinger met navelpiercing, tatoeage van een Keltische vlam op haar buik en het levensmotto `pluk de dag' is ondeugender en uitdagender. Haar lichaam, ,,mijn kapitaal'', mag ze graag laten zien. Van jalousie de métier trekt ze zich weinig aan. Geen misverstand: met Niemann kan ze het goed vinden. ,,Tonny de Jong en Marianne Timmer zijn goede vriendinnen, ook met Gunda is de chemie heel super.''

Aan haar verhouding met olympisch kampioen Ids Postma kwam vorige maand een einde. Friesinger, voor wie sommigen al een toekomst als boerin te Dearsum in het verschiet zagen liggen, wil er niet te veel over kwijt. ,,Positief was het niet, voor geen van tweeën'', is het enige dat ze zegt over het beëindigen van de jarenlange relatie met de introverte Fries, die de tegenpool leek van de dartele Duitse. Postma en Friesinger bewijzen dat het einde van de relatie niet nadelig is voor de prestaties op het ijs. Beiden zijn in topvorm.

De toekomst ziet er zonnig uit voor vrijgezel Friesinger, dochter van een Poolse moeder (Janina Korowicka) die als schaatsster deelnam aan de Winterspelen van 1976, en van een Duitse vader, Georg, die als schaatser nog meedeed aan de WK junioren van 1973. Wordt ze de eerste Duitse schaatsster met een commerciële ploeg? Manager Klaus Kärcher, die Friesinger bekender wil maken dan oud-tennisster Steffi Graf, smeedt zulke plannen.

Coach Eicher, de man uit Inzell die de zesjarige Anni leerde zwemmen en die na de dood van haar vader, in 1996, de coaching van Friesinger op zich nam, is voorzichtiger. Hij wil onder de vlag van de Duitse bond blijven opereren en is niet happig op een commercieel avontuur. ,,In Nederland is er veel narigheid geweest met de commerciële ploegen, dat is een slecht voorbeeld.''

Friesinger, die eerder een aanbod van een Nederlandse ploeg afsloeg, vindt het belangrijk dat haar team intact blijft. Onder anderen de Fransman Cédric Kuentz en broer Jan, sinds kort Duits allroundkampioen, maken daarvan deel uit. En Friesinger zweert bij Eicher. Verder houdt ze zich op de vlakte over haar post-olympische plannen. ,,We zien na de Spelen wel wat er gebeurt.''