Coalitie verdeeld over opvolger F-16

Binnen de regeringscoalitie is verdeeldheid ontstaan over Nederlandse deelname aan de ontwikkeling van de Amerikaanse Joint Strike Fighter, het gevechtsvliegtuig dat de beoogde opvolger is van de F-16.

De PvdA meent, bij monde van defensiewoordvoerder Timmermans, dat parlementaire behandeling van een dergelijke deelname vóór de verkiezingen in mei niet goed mogelijk is. Volgens de PvdA kan de grootste defensieorder in de Nederlandse geschiedenis (deelname in de ontwikkeling van de JSF impliceert dat te zijner tijd ook voor de aanschaf van deze toestellen wordt gekozen) niet binnen een paar weken in het parlement met voldoende zorgvuldigheid worden genomen.

VVD-bewindslieden in het kabinet leggen deze week de laatste hand aan een mogelijk kabinetsvoorstel, waarbij de Nederlandse overheid voor 800 miljoen dollar (ruim 890 miljoen euro) zou investeren in de ontwikkeling van de JSF.

De derde coalitiepartner, D66, kwalificeert de aarzelingen van de PvdA als `struisvogelpolitiek' en `een politiek spelletje'. ,,We zijn ook in de Kamer al drie jaar bezig met deze materie, we zijn voldoende geïnformeerd'', aldus D66-defensiewoordvoerder Van 't Riet.

Naar haar oordeel impliceert het door de PvdA bepleite uitstel in feite afstel, omdat na de verkiezingen een demissionair kabinet zo'n zware beslissing niet kan verdedigen en een nieuwe Tweede Kamer zich eerst weer moet inwerken. Zo lang kan op een Nederlandse beslissing niet worden gewacht, is van Amerikaanse zijde vernomen.

Bij toeval zijn alle bij deze materie direct betrokken bewindslieden VVD'ers: staatssecretaris Van Hoof (Defensie), minister De Grave (Defensie), minister Jorritsma (Economische Zaken) en minister Zalm (Financiën). Nadat Zalm in november vorig jaar bezwaar had gemaakt tegen onderdelen van de opzet, heeft Van Hoof in december in Washington opnieuw onderhandeld.

Daarbij is een aantal bedenkingen van de minister van Financiën ondervangen: zo is er voor de Nederlandse deelname een vorm van gespreide betaling over een aantal jaren geregeld, en blijft een deel van de Nederlandse investering in het project op eurorekeningen in Nederland staan.

Minister Jorritsma voert deze week nog besprekingen met vertegenwoordigers van de Nederlandse industrie, om hen er toe te bewegen zelf meer financieel risico te nemen in deze zaak. De Amerikanen hebben Van Hoof in totaal tien miljard dollar aan orders voor de Nederlandse industrie beloofd.

Van Hoof, De Grave en Jorritsma zijn van plan nog deze maand in de ministerraad een afgerond voorstel te presenteren. In hoeverre dat op steun van Zalm en de bewindspersonen van PvdA kan rekenen is nog onduidelijk. Premier Kok heeft eerder nadrukkelijk de mogelijkheid opengehouden om niet aan de ontwikkeling van de JSF deel te nemen en te zijner tijd straaljagers `van de plank' te kopen.