Paul Cliteur 1

Aan een aantal ongetwijfeld als provocatie bedoelde uitspraken aan het adres van moslims in het artikel `Alleen oecumenisch humanisme brengt licht' van Paul Cliteur wil ik geen woorden vuilmaken. Dat geluid in NRC Handelsblad is inmiddels wel bekend.

Interessanter is, vind ik, hoe Cliteur een karikatuur maakt van het gedachtegoed van Kierkegaard, wat hij zegt over ons onderwijsstelsel waarin godsdienst nog steeds onterecht bevoordeeld wordt en over een eventuele revitalisering van het oecumenisch humanisme.

Mijn reactie daarop in een notendop: Kierkegaard is echt interessanter dan de schijnbaar vers van zijn geloof gevallen Cliteur ons wil doen geloven; vergelijkend godsdienstonderwijs (godsdienstige tradities als vormen van taalonderwijs, niet anders als bij ander taalonderwijs om mensen die een andere taal spreken beter te leren begrijpen dus niet als zieltjes winnen) zou een beter alternatief zijn dan de eenzijdige bevordering van het secularisme die Cliteur voorstaat (Nederland is immer geen eiland in de wereld); en Cliteurs rijtje humanisten (Epicurus, Montaigne, Russell) vind ik boeiend voor 's avonds bij de open haard, maar voor het ontwikkelen van een nieuwe moraal en cultuur in een snel globaliserende wereld zou ik liever willen bouwen op denkers als Democritus, Spinoza en Edward Wilson.

Omdat het calvinistische Nederlandje echter maar oppervlakkig van zijn geloof is gevallen en zich het gedachtegoed van een Spinoza nooit echt goed eigen heeft gemaakt, wil het hier met de ideeën van een Wilson ook niet erg lukken.

En blijven we (bijvoorbeeld in discussies als die over dierenrechten, euthanasie en gentechnologie) voortmodderen met wat nog maar half begrepen godsdienstresten.

Paul Cliteur biedt in zijn opiniestuk geenszins een uitweg uit dat moeras en dat is op zijn zachtst gezegd jammer te noemen.

Immers alleen een op de natuur en de biologie gebaseerde moraal kan een moraal zijn die allen bindt.