Wie kent de film van Freddy?

Freddy Heinekens korte avontuur aan het begin van de jaren zestig als filmproducent heeft tot op vandaag voortdurende consequenties voor de toegankelijkheid van een van de hoogst gewaardeerde Nederlandse speelfilms uit de pre-industriële periode.

Toen regisseur Fons Rademakers in 1962 het plan opvatte om W.F. Hermans' roman De donkere kamer van Damokles te verfilmen, zocht hij aanvullende privé-financiering. In zijn boek Hollands Hollywood citeert Henk van Gelder Rademakers: ,,Ik ging het hele rijtje van rijke mannen af en kwam toen bij Heineken. Die liet me niet eens uitspreken, hij riep meteen: ik doe mee, ik betaal alles. Ik heb die andere mannen toen een keurig bedankbriefje geschreven. Freddy Heineken wilde serieus de filmproductie in en in ruil voor de centen heeft hij de titel producent gekregen.''

Voor het destijds onwaarschijnlijk hoge budget van een half miljoen gulden kon Rademakers zich uitleven. Mede door het voortreffelijke camerawerk van de beroemde Nouvelle vague-veteraan Raoul Coutard kreeg de film, die Als twee druppels water ging heten, veel lof. Tijdens de première in het hoofdprogramma van Cannes (1963) lag Heinekens witte jacht aangemeerd.

Toch is de klassieker Als twee druppels water slechts sporadisch te zien. Alle rechten berusten bij de in Heinekens kantoor residerende maatschappij Cineurope, en toestemming tot vertoning wordt uitsluitend verstrekt voor speciale gelegenheden: een Rademakers-retrospectief, een symposium over Hermans. In 1983 won Heineken een kort geding tegen vertoning van de film door de Tros.

De reden is simpel. Als enige voorwaarde voor zijn mecenaat eiste Heineken destijds dat zijn vriendin Nan Los een rol zou krijgen in de film. Zonder noemenswaardige acteerervaring speelde ze die rol wat stijfjes, maar niet onverdienstelijk. Toen de relatie met de actrice, die een winkeltje in autorace-artikelen in de P.C. Hooftstraat bestierde, afgelopen was, besloot Heineken ook de film te begraven. Enkele maanden geleden moest het Filmmuseum Als twee druppels water terugtrekken uit een pakket opnieuw uit te brengen filmklassiekers, wegens een niet opgeloste rechtenkwestie. Fons Rademakers zou sinds 1963 al zijn films zelf produceren.