Postzakschilderijen

Gek eigenlijk, dat er nooit eerder een kunstenaar op het idee is gekomen om postzakken als ondergrond voor schilderijen te gebruiken. Postzakken komen in alle maten en kleuren voor en zijn in ieder land ter wereld te vinden. De stevige stof waarvan ze gemaakt zijn leent zich uitstekend als drager van olieverf of acryl. Bovendien is het een materiaal met een rijke geschiedenis: een postzak heeft de wereld rondgereisd en is daarom bij uitstek een symbool van mobiliteit en communicatie.

Voor kunstenaar Ronald de Bloeme (Leeuwarden, 1971) zijn postzakken een handelsmerk geworden. Toen hij na zijn studie aan de Rotterdamse kunstacademie een bijbaantje kreeg als EMS-koerier, ontdekte hij dat de zakken opengeknipt, aan elkaar genaaid en opgespannen als ideaal schildersdoek konden dienen. In eerste instantie beschilderde De Bloeme de stoffen met patronen van weerkaarten, stadsplattegronden of metrokaarten. Maar in zijn recente werken heeft hij de postzakken onbeschilderd gelaten en gecombineerd met bijpassende stukken stof die hij uit zonweringen snijdt.

De schilderijen zien eruit als binnenstebuiten gekeerde lappendekens, met opstaande randjes op de plek waar de rechthoekige delen aan elkaar vastzitten. Nu zijn het de kleuren, de opschriften en de logo's van de verschillende zakken en stoffen die de compositie bepalen.

Tot De Bloeme's verzameling behoren ook enkele zeldzame exemplaren. Hij bezit postzakken uit de voormalige USSR en Duitse postzakken uit 1938 waarop hakenkruisen gedrukt staan. Op zijn expositie in Galerie Nouvelles Images, waar De Bloeme zes nieuwe werken toont die hij het afgelopen jaar tijdens een verblijf in het Berlijnse Künstlerhaus Bethanien maakte, hangt een doek waarin een postzak van de Verenigde Arabische Republiek Jemen verwerkt is. Op de vaalblauwe stof zijn nog de resten witte verf te zien waarmee het woord 'Arabe' is weggeschilderd toen het land zelfstandig werd.

Het zijn dit soort politieke verwijzingen die de werken beladen maken, zeker in deze tijd van fundamentalisme, patriottisme en poederbrieven.

Tegelijkertijd wordt het werk van De Bloeme gekenmerkt door een grote mate van vrijblijvendheid. De formaten van de schilderijen worden voornamelijk bepaald door de afmetingen van de postzakken. In het oog springende details, zoals stickers of rondjes linnen die de zwakke plekken bedekken, zijn door ijverige postbeambten aangebracht. Een felgekleurd bandje waarmee de United States Postal Service zijn zakken dichtknoopt, hangt nu nutteloos onderaan een schilderij te bungelen.

Zelfs de keuze voor hoogglansverf, die De Bloeme gebruikt om een soort grafische figuren op de zonweringstof te schilderen, is een toevallige. De blikken lak waren in Berlijn achtergelaten door een Amerikaanse kunstenares.

Wat ontbreekt is een duidelijke stellingname van de kunstenaar. Zijn het formele of esthetische overwegingen geweest die hem ertoe gebracht hebben juist deze lappen stof met elkaar te combineren? Of bestaat er toch een inhoudelijk verband tussen de doorleefde postzakken, de glimmend gelakte patronen en de kale stukken zonwering? Het zijn vragen waar we geen antwoord op krijgen.

Schilderijen van Ronald de Bloeme. T/m 23/1 in: Galerie Nouvelles Images, Westeinde 22, Den Haag. Tel. (070) 3461998. Open di t/m za 11-17u.